Μία ἐκ τῶν παλαιοτέρων Μονῶν τῆς Παλαιστίνης εἶναι ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Γερασίμου τοῦ Ἰορδανίτου, ἡ ὁποία ἐκτίσθη τὸ 455 ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Ἅγιον Γεράσιμον. Ὁ Ἅγιος Γεράσιμος κατήγετο ἐκ τῶν Μύρων τῆς Λυκίας. Ὑπῆρξε σπουδαία μορφὴ τοῦ μοναχισμοῦ τῆς Παλαιστίνης συνδυάζων τὸν ἀναχωρητικὸν μὲ τὸν κοινοβιακὸν μοναχισμόν. Τὸ μοναστήριον εἶναι ἐκτισμένον εἰς τὴν νοτιοανατολικὴν κοιλάδα τῆς Ἱεριχοῦς. Πλησίον αὐτοῦ εἶναι τὸ ἀκριβὲς σημεῖον τοῦ ποταμοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἐβαπτίσθη ὁ Χριστός. Πλησίον τοῦ μοναστηρίου τοῦ Ἁγίου Γερασίμου εὑρίσκεται ἡ Νεκρὰ Θάλασσα εἰς τὸ μέρος ὅπου εὑρίσκοντο αἱ ἀρχαῖαι πόλεις Σόδομα καὶ Γόμορρα.

Τὸ μοναστήριον, τὸ ὁποῖον ὑψώνεται μεγαλόπρεπον εὑρίσκεται τετρακόσια περίπου μέτρα ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς Μεσογείου Θαλάσσης. Εἰς τὴν βόρειον πλευρὰν του εἶναι ἐκτισμένη τρίκλιτος Ἐκκλησία ἀφιερωμένη εἰς τὸν Ἅγιον Γεράσιμον, τὸν Ἅγιον Εὐθύμιον, τὸν Ἅγιον Ζωσιμὰ καὶ τὴν Ὁσίαν Μαρίαν τὴν Αἰγυπτίαν. Ὅλος ὁ ἐσωτερικὸς διάκοσμος εἶναι τοῦ 12^ου αἰῶνος. Κάτω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν, εἰς τὸν πρῶτον ὄροφον εὑρίσκεται μία ἄλλη μικροτέρα, ἀφιερωμένη εἰς τὴν φυγὴν εἰς τὴν Αἴγυπτον τῆς Ἁγίας οἰκογενείας, ἐξ αἰτίας τοῦ Ἡρώδου. Συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν, εἰς τὸν χῶρον ἐστάθη καὶ ἐφιλοξενήθη ἡ Παναγία μὲ τὸν Χριστὸν βρέφος καὶ τὸν Ἅγιον Ἰωσήφ, ὅπου ἔλαβε χώρα τὸ ἀκόλουθον γεγονός. Ἐδῶ εἶχε τὸ λημέρι του εἷς ἀρχιληστής. Αὐτὸς διέταξεν τοὺς ἄλλους ληστάς νὰ μὴν ἐνοχλήσουν αὐτὴν τὴν οἰκογένειαν, διαφορετικῶς θὰ εἶχαν νὰ κάνουν μαζί του. Τὴν νύχτα ἡ Παναγία ἔλουσε τὸν Χριστόν. Τὸ νερὸ, τὸ ὁποῖον ἔμεινε, τὸ ἔλαβε ἡ γυναίκα τοῦ ληστοῦ καὶ ἔλουσε τὸ ἄρρωστον τέκνον της. Ἀμέσως τὸ τέκνον ἐθεραπεύθη. Λέγεται ὅτι αὐτὸ τὸ ἀγόρι ἦτο ὁ ληστὴς, ὁ ὁποῖος ἐσταυρώθη ἐκ δεξιῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ μετέβη εἰς τὸν Παράδεισον. Ἡ περιοχὴ αὐτὴ λέγεται καὶ περιοχὴ τῆς πέρδικας. ( Deir Hajla). Ἔλαβε τὸ ὄνομά της ἀπὸ τὴν Παναγίαν. Ὅταν τὴν εἴδαν νὰ περνᾶ ἔλεγον ὅτι ὁμοίαζε μὲ πέρδικα. Μάλιστα κάποιος εἶπε χαρακτηριστικῶς. «Αὐτὴ ἡ γυναίκα εἶναι τόσο ὄμορφη! Ἂν ὑπάρχει μητέρα τοῦ Θεοῦ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι .»

Μὲ τὴν εἰσβολὴν τῶν Περσῶν τὸ 614, τὸ μοναστήριον κατεστράφη καὶ δὲν ἐπανεκτίσθη παρὰ μόνον εἰς τάς ἀρχάς τοῦ 9^ου αἰῶνος. Τὸ σημερινὸν μοναστήριον ἀνῳκοδομήθη ἐπάνω εἰς τὰ ἐρείπια ἑνὸς ἄλλου σπουδαίου μοναστηριοῦ, γνωστοῦ ὡς «Λαύρα τοῦ Καλαμῶνος», τὸ ὁποῖον ἱδρύθη ἀπὸ ἀναχωρητάς τῆς ἐρήμου, εἰς τοὺς χρόνους τῆς Ἁγίας Ἑλένης καὶ θεωρεῖται τὸ ἀρχαιότερον μοναστήριον τῆς Παλαιστίνης. Εἷς ἐκ τῶν πολλῶν μοναχῶν τῆς Λαύρας τοῦ Καλαμῶνος ἦτο καὶ ὁ Ἅγιος Σάββας, πρὶν ἱδρύσῃ τὴν ἰδικήν του Λαύραν. Ἡ Λαύρα ἐξηκολούθη νὰ κατοικεῖται μέχρι τὸν 12^ον αἰῶνα, ὅταν ἐπεσκευάσθη ὑπό τοῦ αὐτοκράτορος Μανουὴλ Κομνηνοῦ. Ἐπάνω εἰς τὰ ἐρείπια τοῦ μοναστηριοῦ ἐκτίσθη τὸν 19^ον αἰῶνα τὸ σημερινὸν μοναστήριον τοῦ Ἁγίου Γερασίμου. Ἡ μνήμη του τιμᾶται τὴν 4^ην Μαρτίου καὶ πάντοτε πέφτει ἐντὸς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, τῆς περιόδου τοῦ πένθους καὶ τῆς κατανύξεως, τό ὁποῖον τόσο ἀγαποῦσε ὁ Ὅσιος κὰθ' ὅλον του τὸν βίον. Πάντοτε εἰκονίζεται μὲ ἕνα λέοντα, ὁ ὁποῖος, ἀφ' οὗ ἐθεραπεύθη ὑπὸ τοῦ Ἁγίου, ἔγινε πιστὸς καὶ ἀχώριστος ὑποτακτικός του, βοηθῶν εἰς τὰ ἔργα τῆς Μονῆς. Ἔτσι ὁ Θεὸς δοξάζει τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν εἰς τὴν ζωήν τους.

Ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Ἀββᾶ Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου εὑρίσκεται ἀνατολικῶς τῆς Βηθλεέμ, εἰς τὴν εἴσοδον τῆς ἐρήμου καὶ ἐπάνω εἰς τὸν ἀρχαῖον κεντρικὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ ἀπὸ τὴν ἔρημον τοῦ Ἰορδάνου εἰς τὴν Νεκρὰν Θάλασσαν. Τὸ σημερινὸν μοναστήριον εἶναι ἐκτισμένον εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀρχαίου Κοινοβίου, τό ὁποῖον ἱδρύθη ἀπό τόν Ἅγιον Θεοδόσιον, τὸν 5^ον αἰῶνα. Μετὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Μονῆς ἀρχίζει ἡ δράσις τοῦ Ἀββᾶ Θεοδοσίου εἰς τὸν μοναχικὸν βίον, ἀπολαμβάνοντος κοινὴν τιμὴν καὶ εὐγνωμοσύνην μὲ αὐτὴν τοῦ Ἁγίου Σάββα τοῦ Ἡγιασμένου καὶ τοῦ Μεγάλου Εὐθυμίου, ὄχι μόνον ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ἱεροσολύμων καὶ τῶν Μονῶν τῆς Παλαιστίνης ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Ἡ Σπηλιὰ, προσκύνημα, παρουσιάζει μεγάλον ἐνδιαφέρον διότι, συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν, ἐκεῖ διανυκτέρευσαν οἱ Τρεῖς Μάγοι ἐπιστρέφοντες ἀπὸ τὴν Βηθλεέμ. Ἡ Σπηλιὰ εἶναι φυσική, μὲ ὀλίγα λαξευτὰ σημεῖα καὶ κατὰ τὴν μακραίωνον ἱστορίαν τῆς Μονῆς ἐχρησιμοποιήθη ὡς Ἐκκλησία ἀρχικῶς καὶ ἀργότερον ὡς κοιμητήριον. Μέσα εἰς μαρμαρίνους λάρνακας κατὰ μῆκος τῶν τοίχων τῆς σπηλιᾶς εἶναι ἐνταφιασμένοι ὁ ἱδρυτὴς τοῦ μοναστηριοῦ Σωφρόνιος, Πατριάρχης Ἱεροσολύμων, ὁ διάδοχος τοῦ Ἁγίου καὶ ὁ μετέπειτα ὀνομαστὸς Πατριάρχης τῆς Ἱερουσαλὴμ ὁ Ἃγιος Κόπρης, ἡ Ἁγία Σοφία, μητέρα τοῦ Ἁγίου Σάββα, ἡ Ἁγία Θεοδότη, μητέρα τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων, ἡ μητέρα τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος, οἱ Ἅγιοι Ξενοφῶν καὶ Μαρία καὶ ἄλλαι ἐξέχουσαι μορφαὶ τοῦ μοναχισμοῦ τῆς Παλαιστίνης.

Εἰς τὸν χῶρον τῆς Ἱερᾶς μονῆς εἶχον ἀνεγερθεῖ Νοσοκομεῖα, γηροκομεῖα, πτωχοκομεῖα, ὀρφανοτροφεῖα, «παντεία τεχνῶν ἐργαστήρια», καὶ πλῆθος ἄλλων κτισμάτων. Ὁ Μέγας Θεοδόσιος ὑπῆρξε ὁ θερμότερος συνήγορος καὶ ὀπαδὸς τοῦ ἀληθινοῦ καὶ ὑψηλοῦ μοναχικοῦ βίου, ὁ ὁποῖος συνεδύαζε εἰς τὴν μοναχικὴν πολιτείαν τὴν παιδείαν καί τὴν μοναχικὴν ἄσκησιν τῆς φιλεργίας καὶ φιλοπονίας. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ Μέγας Θεοδόσιος μιμεῖται τοὺς μεγάλους συμπολίτας του Καππαδόκας, Βασίλειον καὶ Γρηγόριον, οἱ ὁποῖοι συνεδύασαν ἁρμονικότερον καὶ ἀπέδειξαν μὲ τὸ παράδειγμά τους ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ συνύπαρξις τοῦ θεωρητικοῦ καὶ πρακτικοῦ βίου εἰς τὴν μοναχικὴν ζωήν.

Εἰς τὴν ἡγουμενίαν τὸν διεδέχθη ὁ Σωφρόνιος, ὁ ὁποῖος συνέχισε ἐπαξίως τὸ ἔργον τοῦ Μεγάλου Θεοδοσίου. Σύγχρονος καὶ συμμοναστὴς τοῦ Σωφρονίου καὶ τοῦ Μοδέστου ὑπῆρξε ὁ Μόσχος, ὁ γνωστὸς συγγραφεὺς τοῦ Λειμωναρίου, ὁ ὁποῖος ἀπεβίωσε ἀργότερον εἰς τὴν Ρώμην ἀλλὰ τὸ σκήνωμά του μετεφέρθη καὶ ἐνεπετέθη εἰς τὸ σπήλαιον τῶν Μάγων, ἐπειδὴ αὐτὸ ἐθεωρήθη διὰ τὸν κηδευόμενον ὑψίστην τιμήν. Μὲ τὴν Περσικὴν εἰσβολὴν καὶ τὴν Ἀραβικὴν κατάκτησιν τὰ πράγματα ἤλλαξαν ριζικῶς. Τὸ μοναστήριον ἔπεσε εἰς δυσμένειαν καὶ πάρα πολλοί μοναχοὶ ἐσφαγιάσθησαν. Κατὰ τὴν περίοδον τῶν Σταυροφόρων, ἡ μονὴ φθάνει εἰς τὴν ἀκμὴν της ἀλλὰ ἐγκαταλείπεται ὁριστικῶς τὸν 15^ον αἰῶνα. Τὸ 1881 ὁ σχολάρχης τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Τιμίου Σταυροῦ Φώτιος Ἀλεξανδρίδης, ἀγοράζει τὸ θεῖον ἄντρον τῶν Μάγων, καὶ ἀνακαινίζει τὸ ἐρειπωμένον κτίσμα. Τὸ 1896 ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Γεράσιμος Α' θεμελιώνει τὴν νέαν μονήν. Τὸ 1990 ἀνακαινίζονται τὰ σπήλαια τῶν Μάγων καὶ ἀγοράζεται ἡ γύρω περιοχὴ ἀπὸ τὸν μοναχὸν Λεόντιον. Ὁ συγγραφεὺς τῆς ἱστορίας τῆς μονῆς Ἀρχιδιάκονος π. Κλεόπας Κοικυλίδης χαρακτηρίζει ὡς θαῦμα τὸν ἀριθμὸν τῶν 700 περίπου μοναχῶν κατὰ τοὺς ἀρχαίους χρόνους. Τὸ σημερινὸν κτίσμα εἶναι τρουλαία Βασιλικὴ καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ νότιον τμῆμα τοῦ σπηλαίου τῶν Μάγων. Ἑλληνικαί ἐπιγραφαί, μωσαϊκὰ δάπεδα, μαρμάρινα κιονόκρανα ἀποτελοῦν ἀναμφισβητήτους μαρτυρίας τῆς ἱστορικῆς συνέχειας τοῦ μοναστηριοῦ ἀνὰ τοὺς αἰῶνας, καθιστάσας αὐτὴν πνευματικὸν φάρον τῆς Ὀρθοδοξίας εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Παλαιστίνης. Ὁ Ἅγιος Θεοδόσιος τόσο πολὺ εἶχε τρωθεῖ ἀπὸ τὴν θείαν ἀγάπην ὥστε ἐξεπλήρωσε εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ὑψηλὴν καὶ θείαν ἐντολήν: «Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου, ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου και ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν».

Ὁ Θεοδόσιος ἐγεννήθη ἐν ἔτει 424 μ.Χ. εἰς τὴν κώμην Μαγαρισσὸν παρὰ τὰ Κόμανα τῆς Καππαδοκίας, ὑπὸ γονέων εὐσεβῶν, Προαιρεσίου καὶ Εὐλογίας καλουμένων. Ὁ Θεοδόσιος ἀπεκλήθη Μέγας λόγῳ τῆς ὡραίας ἐμφανίσεως, γλυκύτητος καὶ δράσεως αὐτοῦ, Κοινοβιάρχης δὲ λόγῳ τοῦ ἔργου του. Τὸ ἔτος 451, εἰς ἡλικίαν 27 ἐτῶν, ἐγκαταλείπει τὴν πατρικὴν οἰκίαν, μὲ σκοπὸν νὰ ἐπισκεφθῇ τοὺς Ἁγίους Τόπους. Διερχόμενος τὴν Ἀντιόχειαν, ἐγνώρισε ἐκεῖ καὶ κατηξιώθη τῶν εὐλογιῶν του, τὸν περιώνυμον τότε καὶ διαλάμποντα ἐπ’ ἁγιότητι βίου καὶ πλουσίαις δωρεαῖς χαρίτων Συμεώνα τὸν Στυλίτην. Ὁ Θεοδόσιος ἐξεπλάγη ἀκούων τὸν Συμεώνα νὰ προλέγῃ εἰς αὐτὸν τὴν μέλλουσαν μεγάλην εἰς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας σταδιοδρομίαν του.
Ἀφοῦ μετέβη καὶ προσεκύνησε τὰ Πανάγια Προσκυνήματα εἰς Ἱεροσόλυμα προσῆλθε καὶ παρέμεινε πλησίον τοῦ ἁγίου Λογγίνου, καταγομένου καὶ ἐκείνου ἐκ Καππαδοκίας, ὁ ὁποῖος διέμενε εἰς τὸν Πύργον τοῦ Δαυΐδ, ἐνταχθεὶς συγχρόνως εἰς τὸ Τάγμα τῶν «Σπουδαίων» τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως.  Ὁ Θεοδόσιος ἐπειδὴ ἐπόθει μεγαλυτέραν μόνωσιν μετέβη καὶ παρέμεινε εἰς τὸ λεγόμενον «Παλαιὸν Κάθισμα», εὐρισκόμενον εἰς λεωφόρον, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα πρὸς Βηθλεέμ, ὅπου ὑπάρχει Ἱερὸς Ναὸς πρὸς τιμὴν τῆς Θεοτόκου, ἀνεγερθεὶς ὑπὸ τῆς εὐσεβοῦς Ἰκελίας, εἰς τὴν θέσιν ὅπου σήμερον ὑπάρχει ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Προφήτου Ἠλία. Ὁ Θεοδόσιος, ἀφοῦ ἔμεινε ἐκεῖ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, ἐπειδὴ ἐπόθει ἀκόμη μεγαλυτέραν ἀσκητικὴν πολιτείαν, ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὸ «Παλαιὸν Κάθισμα»  καὶ μεταβαίνει εἰς ἄλλον τόπον, εἰς τὰ ἐνδότερα τῆς ἐρήμου. Παράδοσις τὶς ἐφέρετο ἀπὸ στόματος εἰς στόμα καὶ τότε, ὅτι εἰς κάποιο σπήλαιον τοῦ τόπου ἐκείνου κατέλυσαν οἱ τρεῖς Μάγοι ὅτε «χρηματισθέντες κατ’ ὄναρ μὴ ἀνακάμψαι πρὸς Ἡρώδην, δι’ ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χῶραν αὐτῶν» (Μάτθ. Β, 12). Εἰς τὴν  θέσιν αὐτὴν ὁ Θεοδόσιος ἐσχημάτισε τὸ πρῶτον μίαν μικρὰν ἀδελφότητα, ἡ ὁποία ηὐξήθη ταχέως ἐκ τῆς φήμης τῆς ἁγιότητας αὐτοῦ. Μετὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἀδελφότητος, προέβη εἰς ἵδρυσιν τῆς Μονῆς, τῆς ὁποίας τὰ θεμέλια ἐτέθησαν κατὰ τὰ ἔτη 465-475.
Μετὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Μονῆς ἀρχίζει ἡ δράσις τοῦ μεγάλου Πατρός. Ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν ὀργάνωσιν τοῦ Κοινοβίου, ὁ Θεοδόσιος δὲν ἔλαβεν ὡς ὑπόδειγμα τὰ προηγούμενα Κοινόβια τῆς Παλαιστίνης. Εἰς τοῦτο συνετέλεσε κυρίως ἡ θέσις τοῦ Κοινοβίου, ἐπειδὴ εὑρίσκεται ἐπὶ ὀροπεδίου ὑψηλοῦ καὶ ὄχι εἰς τόπον χαμηλὸν καὶ βραχώδη. Ἀπὸ τὴν Μονὴν φαίνεται ἡ Βηθλεέμ, ἡ Ἱερουσαλὴμ μετὰ τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, ὁ Ἰορδάνης, ἡ Νεκρὰ Θάλασσα καὶ τὸ Σαραντάριον Ὄρος. Εἰς τὸν εὐχάριστον ἐκεῖνον τόπον διαμονῆς τὸ Κοινόβιον εἰργάζετο ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἐν αὐτῷ ἀσκουμένους, ἀλλὰ καὶ τὴν χριστιανικὴν κοινωνίαν. Ἡ κοινοβιακὴ ζωὴ συνετέλεσε ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸ νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μοναχῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς 700, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δέχεται τὸ Κοινόβιον δωρεὰς εὐσεβῶν πλουσίων, ἀρχῆς γενομένης ὑπὸ τίνος Ἀκακίου. Αἱ δωρεαὶ διετίθεντο διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενώνων ἢ κελλίων τῶν μοναχῶν καὶ σιγὰ σιγὰ ἐδημιουργήθη ὁλόκληρος πόλις πέριξ τῆς Μονῆς. Ὁ Ἅγιος Θεοδόσιος ἐστήριζε τὸν βίον τῶν μοναχῶν, ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ἀσκήσεως πρὸς ἠθικὴν τελείωσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς ἐργασίας. Εἰς τὴν εἴσοδον δὲ τοῦ Κοινοβίου εἶχεν ἀναγράψει «μηδεὶς ῥάθυμος εἰσήτω».
Κατὰ τὰς τρεῖς τελευταίας ἡμέρας τῆς ζωῆς του, ὁ Θεοδόσιος ἐδίδασκε συνεχῶς τοὺς μοναχούς. Ὅπως λέγει ὁ βιογράφος του, Θεόδωρος, Ἐπίσκοπος Πέτρας – Ἀραβίας, ὁ ἅγιος Θεοδόσιος «συνέσει πολλῇ ἐκαλλώπιστο», ἐμελετοῦσε πάντοτε σοβαρὰς μελέτας, ἐκ τῶν ὁποίων ἤντλει τὴν πλέον εὔγευστον τροφήν. Ἕνεκα τῆς ἐξόχου προσωπικότητός του «πολλοὶ τῷ ζήλῳ πυρωθέντες προστρέχουσι καὶ τῆς μετ’ αὐτοῦ συνοικήσεως ἀντιβολοῦσι τυχεῖν καὶ ὁδηγοῦν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου γενέσθαι αὐτὸν ἰκετεύουσιν». 

Εἰς τὴν πόλιν Βηθσφαγὴν ὑπάρχει Ἱερὸς Ναός, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τοὺς Ὀρθοδόξους καὶ συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν ὅθεν ἤρχισεν ὁ Χριστὸς τὴν πορείαν Αὐτοῦ μὲ τὸν ὄνον κατὰ τὴν θριαμβευτικὴν εἴσοδον Αὐτοῦ εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ. Τὸ Ἑλληνορθόδοξον Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων ἅπαξ τοῦ ἔτους τελεῖ ἀναπαράστασιν τῆς θριαμβευτικῆς αὕτης εἰσόδου τοῦ Κυρίου.

Τὸ ὄρος Θαβώρ, Ἰταβύριον εἰς τὴν θύραθεν γραμματείαν, «δεσπόζει εἰς τὸ μέσον τῆς Γαλιλαίας, ἀναμέσον τῆς πεδιάδος τοῦ Ἰεζράελ καὶ τῆς Σκυθουπόλεως, πανταχόθεν ἀπομεμονωμένον ἀπὸ παντὸς ἄλλου ὁμόρου ὄρους. Μνείαν τοῦ ὄρους Θαβὼρ ἔχομεν εἰς τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. Ἀναφέρεται εἰς τοὺς ψαλμούς: «ΘαβὼρκαὶἙρμὼνἐντῷὀνόματίΣουἀγαλλιάσονται» (Ψαλμ. 88,13). Ἐπίσης ἀναφέρεται ὡς τὸ ὅριον τῶν φυλῶν Ζαβουλῶν καὶ Ἰσσάχαρ (Ἰησ. Ναυῆ 19, 12-22) καὶ ὡς ὁ τόπος συγκεντρώσεως τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὑπὸ τὸν Βαροὺχ καὶ τὴν Δεβώραν πρὸ τῆς μάχης κατὰ τοῦ Σισάρα (Κριτ. 4,6). Εἰς τὴν Καινὴν Διαθήκην δὲν γίνεται ὀνομαστικὴ μνεία τοῦ ὄρους Θαβώρ. Τοῦτο ὅμως ὑπονοεῖται ὡς τὸ ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου διὰ τῆς φράσεως τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, «ἐν ὄρει ἁγίῳ», «καὶ ταύτην τὴν φωνὴν -Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, εἰς ὃν ἐγὼ ηὐδόκησα- ἠκούσαμεν ἐξ οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν σὺν αὐτῷ ὄντες ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει». (Πέτρ. Β' 1,18). Παρὰ τὴν καινοδιαθηκικὴν ἀνωνυμίαν, ἀρχαιοτάτη πίστις καὶ παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας συνδέει τὸ γεγονὸς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου μὲ τὸ ὄρος Θαβώρ. Εἰς τοὺς πρόποδας τούτου τοῦ ὄρους ἄφησε ὁ Κύριος τοὺς ὑπολοίπους μαθητὰς Αὐτοῦ καὶ παρέλαβε μεθ' Ἑαυτοῦ ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοὺς τρεῖς προκρίτους, Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην. Ἐνώπιον αὐτῶν αἴφνης ἔλαμψε τὸ πρόσωπον Αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ τὰ ἱμάτια Αὐτοῦ ἐγένοντο λευκὰ ὡς τὸ φῶς καὶ ὤφθησαν ὁ Μωϋσῆς καὶ ὁ Ἠλίας νὰ συλλαλοῦν μετ' Αὐτοῦ περὶ τῆς σταυρικῆς θυσίας Αὐτοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ Πέτρος προέτεινεν Αὐτῷ νὰ κατασκευάσουν τρεῖς σκηνὰς καὶ νὰ μείνουν ἐπὶ τοῦ ὄρους, ὁπότε καὶ νεφέλη φωτεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτοὺς καὶ ἠκούσθη φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα: «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα, Αὐτοῦ ἀκούετε» (Λουκ. 9,28-36). Συμφώνως πρὸς τὴν ἑρμηνείαν τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Κύριος παρέδωσε τὴν θαυμαστὴν αὐτὴν θέαν τοῦ προσώπου Αὐτοῦ εἰς τοὺς τρεῖς προκρίτους  μαθητὰς Αὐτοῦ καὶ δι' αὐτῶν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἵνα προετοιμάσῃ  καὶ ἐνισχύσῃ αὐτοὺς διὰ τὸ μυστήριον τοῦ Σταυροῦ καὶ τῆς Ἀναστάσεως Αὐτοῦ, ἵνα ὑπομνήσῃ τὸ πρωτόκτιστον κάλλος τῆς εἰκόνος τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἁμαυρωθὲν μὲ τὴν πτῶσιν καὶ ἀποκτώμενον πάλιν διὰ τῆς πίστεως καὶ κοινωνίας καὶ ἑνότητος μετ' Αὐτοῦ. Ἐν Αὐτῷ διὰ τοῦ προσωπικοῦ ἀγῶνος τῶν πιστευόντων εἰς Αὐτὸν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀποβολὴ τοῦ ἐνδύματος τῆς ἀσχημίας καὶ τῆς δυσμορφίας τῶν παθῶν  τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἔνδυσις τοῦ ἐνδύματος τῆς εὐμορφίας, τῆς κοσμιότητος καὶ τῆς εὐπρεπείας τῶν ἀρετῶν. Ἡ μεταμόρφωσις αὕτη, εἰς τὴν ὁποίαν καλεῖ ὁ Κύριος  τοὺς εἰς Αὐτὸν πιστεύοντας, συνέβη εἰς τὸν ὕψιστον βαθμὸν εἰς τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι ὡς  καὶ οἱ μαθηταὶ «τὴν δόξαν Κυρίου ἐθεάσαντο καθώς ἠδύναντο, ἐν τῇ ἐμπειρίᾳ τοῦ ἀκτίστου φωτὸς τοῦ προσώπου Αὐτοῦ». Ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοῦ ὄρους Θαβὼρ ὑφίσταται ὁ περικαλλὴς ναὸς  τῆς Μεταμορφώσεως, ἐκτισμένος μὲν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων ἀρχαιοτέρου βυζαντινοῦ ναοῦ ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Πατριάρχου Ἱεροσολύμων Κυρίλλου (1865), ἁγιογραφημένος δὲ προσφάτως θαυμαστῶς δι' ἀρίστης βυζαντινῆς ἁγιογραφικῆς τέχνης.

Εἰς τὴν Ἱεριχὼ εὑρίσκεται ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Προφήτου Ἐλισσαίου, ὁ ὁποῖος μετεποίησε τὰ ὕδατα τῆς πηγῆς τῆς πόλεως εἰς πόσιμα ὕδατα. Τὴν δαψιλὴν καὶ διαυγεστάτην πηγὴν ἡμεῖς καλοῦμεν «ὕδατα τοῦ Ἐλισσαίου» καὶ οἱ Ἄραβες «Ἀϊν Ἔλ-Σουλτάν». Ὄτε ἀπῆλθεν ὁ Προφήτης Ἐλισσαῖος εἰς τὴν Ἱεριχὼ «προσελθόντες οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως πρὸς αὐτὸν εἶπον: ἰδοὺ ἡ κατοίκησις τῆς πόλεως ἀγαθὴ καὶ τὰ ὕδατα πονηρὰ καὶ ἡ γῆ ἀτεκνουμένη. Καὶ εἶπεν Ἐλισσαιέ: λάβετέ μοι ὑδρίσκην καινὴν καὶ θέτε ἐκεῖ ἅλα καὶ ἔλαβον καὶ ἤνεγκαν πρὸς αὐτόν. Καὶ ἐξῆλθεν Ἐλισσαιὲ εἰς τὴν διέξοδον τῶν ὑδάτων καὶ ἔρριψεν ἐκεῖ ἅλα καὶ εἶπε: τάδε λέγει Κύριος, ἴαμαι τὰ ὕδατα ταῦτα καὶ οὐκ ἔσται ἔτι ἐκεῖθεν θάνατος καὶ ἀτεκνουμένη καὶ ἰάθησαν τὰ ὕδατα ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης κατὰ τὸ ρῆμα, Ἐλισσαιὲ ὁ ἐλάλησε»(Δ. Βασιλ. Β΄ 19-22). Τὰ ὕδατα, ἅπερ τοιουτοτρόπως ἰάθησαν, εἰσὶν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος πηγή. Ἐξ αὐτῶν τῶν ὑδάτων πίουσιν ὕδωρ μέχρι σήμερον οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως τῆς Ἱεριχοῦς. Ἐν τῷ περιβόλῳ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς εὑρίσκεται ἡ συκομορέα τοῦ Ζακχαίου. Πρόκειται διὰ τὴν συκομορέαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆλθε ὁ ἀρχιτελώνης Ζακχαῖος, ἵνα ἴδῃ τὸν Ἰησοῦν ἐκεῖθεν διερχόμενον. Ἡ συκομορέα ἐσώζετο μέχρι τῆς ἐποχῆς Αντωνίου τοῦ ἐκ Πλακεντίας κατὰ τὸν 6ον αἰῶνα. Αὕτη περιεστοιχίζετο ὑπὸ ναϊδίου, ἡ στέγη τοῦ ὁποίου ἦτο ἀνοικτή, δι’ ἧς ἐξήρχετο ἡ κορυφὴ τοῦ δένδρου. Τὸ ναΐδιον τοῦτο ἔκειτο παρὰ τὴν Ἱεριχὼ ἐπί τῆς εἰς Ἱεροσόλυμα ἀγούσης ὁδοῦ, ἔνθα καὶ ἡ θέσις τῆς νῦν Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Προφήτου Ἐλισσαίου.

Πλησίον τῆς Ναζαρὲτ εὑρίσκεται ἡ πόλις Κανά. Ἐνταῦθα ὁ Ἰησοῦς ἐτέλεσε τὸ πρῶτο θαῦμα Του, μεταβάλλων τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον, κατὰ τὸν γάμον τοῦ Ναθαναήλ, ὅπου ἦτο κεκαλεσμένος μετὰ τῆς μητρός Του. Εἰς τὴν Κανὰ ὑπάρχει Ἐκκλησία, ὅπου συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν εἶναι ἐκτισμένη εἰς τὸν τόπον ὅπου εὐρίσκετο ἡ οἰκία τοῦ Σίμωνος τοῦ Κανανίτου, ποῦ ἦτο εἳς ἐκ τῶν δώδεκα μαθητῶν τοῦ Κυρίου. Εἰς τὸν Ἱερὸν Ναὸν διασώζονται δυὸ ἐκ τῶν λιθίνων ὑδριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὸ πρῶτο θαῦμα, καθὼς καὶ τεμάχιο λειψάνου τοῦ Σίμωνος τοῦ Κανανίτου.

Ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων εὐρίσκετο εἰς τὰ παράλια τῆς λίμνης. Ἐνταῦθα ὁ Κύριος ἐτέλεσε πλεῖστα θαύματα καὶ ἐχρησιμοποίει ὡς κέντρον τῆς διδασκαλίας Του. Ἐθεράπευσε τοὺς δύο τυφλούς, τὸν παραλυτικόν, τὸν ὁποῖον ἐκατέβασαν ἐκ τῆς στέγης, τὴν συγκύπτουσαν γυναίκα, τὸν δοῦλον τοῦ Ἑκατοντάρχου, τὴν αἱμορροοῦσαν, ἀνέστησε τὴν θυγατέρα τοῦ Ἰάειρου, κ.ἅ. Εἰς τὸν χῶρον εὑρέθησαν καὶ τὰ ἐρείπια ἀρχαίας συναγωγῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἤρχετο ὁ Κύριος τὰ Σάββατα ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰ θρησκευτικά Του καθήκοντα. Πλησίον τῆς συναγωγῆς ἦτο ἡ οἰκία τῆς πενθερᾶς τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Σήμερον εἰς τὴν Καπερναοὺμ ὑπάρχουσιν μόνο τὰ ἐρείπια τῆς συναγωγῆς καὶ ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων πλησίον τῆς λίμνης. Ὁ Ἱερὸς Ναὸς εἶναι ἐκτισμένος ἐκεῖ ὅπου εὐρίσκετο ἡ οἰκία, ἐκ τῆς ὁποίας ὡμίλει ὁ Κύριος καὶ ἐκατέβασαν ἐκ τῆς στέγης τὸν παραλυτικόν.

Ἡ Λύδδα εὑρίσκεται εἰς τὸ κέντρον τοῦ Ἰσραήλ. Τὴν ἀκμὴν τοῦ χριστιανισμοῦ εἰς τὴν Λύδδαν μαρτυρεῖ ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Πηγαὶ ἀναφέρουν ὅτι ὑπῆρξε Ἐπισκοπὴ κατέχουσα τὴν πρώτην θέσιν μεταξὺ τῶν εἴκοσι πέντε αὐτοκεφάλων Ἐπισκοπῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπήγοντο εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, καὶ μετέπειτα Ἀρχιεπισκοπή. Σήμερον ὑπάρχει Τιτουλάριος Ἀρχιεπίσκοπος Λύδδας, ὁ ὁποῖος διαμένει εἰς τὸ Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων. Σήμερον ἐπικρατεῖ ἡ ἄποψις ὅτι ἡ Λύδδα εἶχε κτισθεῖ ἀπὸ τὴν φυλὴν τοῦ Βενιαμὶν, ἀλλὰ πρόσφαται ἀρχαιολογικαὶ ἀνασκαφαὶ ἀποδεικνύουν ὅτι εἶναι ἐκτισμένη ὑπὸ τῶν Αἰγυπτίων. Ἔχει 50.000 κατοίκους, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁποίων αὐξάνεται συνεχῶς μὲ τοὺς Ἑβραίους μετανάστας, οἱ ὁποῖοι εἰσρέουν ἀπὸ διαφόρους χὼρας τοῦ κόσμου. Ἱστορικῶς ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀποδίδεται εἰς τὸν αὐτοκράτορα Ἰουστινιανόν. Ἡ χριστιανικὴ παράδοσις ἀναφέρει πὼς ὁ Μεγαλομάρτυς Ἅγιος Γεώργιος ἐγεννήθη εἰς τὴν πόλιν Διόσπολιν τῆς Παλαιστίνης, τὴν σημερινὴν Λύδδαν, οἱ Ἑβραῖοι τὴν ὀνομάζουν Λὸντ καὶ οἱ Ἄραβες Λίντ. Συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν ὁ ἅγιος Γεώργιος ὑπηρετοῦσε εἰς τὸν Ρωμαϊκὸν στρατὸν εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν, καὶ κατὰ τὸν διωγμὸν τοῦ Διοκλητιανοῦ ἐμαρτύρησε διὰ τὸν Χριστόν. Τὸ λείψανόν του μετεφέρθη καὶ ἐτάφη εἰς τὴν γενέτειράν του,τὴν πόλιν Λύδδαν. Τὸν 5^ον αἰῶνα ὑπῆρχε εἰς τὴν Διόσπολιν σπουδαῖον χριστιανικὸν προσκύνημα καὶ μεγαλοπρεπὴς βασιλική, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐδεικνύετο καὶ ὁ Τάφος τοῦ ἁγίου Γεωργίου. Ὁ Παλαιοχριστιανικὸς αὐτὸς ναὸς κατεστράφη τὸ 1010 ἀπὸ τὸν περιβόητον Χαλίφην Χάκεμ, ἀνῳκοδομήθη ὑπὸ τῶν Σταυροφόρων, κατεδαφίσθη τὸ 1191 ὑπό τοῦ Σαλαντίν καὶ ἐπανῳκοδομήθη τὸ 1442. Τμήματα τῆς παλαιοχριστιανικῆς αὐτῆς βασιλικῆς τοῦ 5^ου μ.Χ. αἰῶνος, σώζονται ἕως σήμερον εἰς τὸ μουσουλμανικὸν τέμενος τῆς Λύδδας, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Τζάμαα Ἄλ-Καμπίρ.
Ἡ Καινὴ Διαθήκη ἀναφέρει τὸ θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ Αἰνέα εἰς τὴν Λύδδαν ἀπὸ τὸν Ἀπόστολον Πέτρον (Πράξ.Θ΄32-35). Τὸ σημερινὸν οἰκοδόμημα τῆς ἐκκλησίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ὅπου καὶ ὁ τάφος του, ἐκτίσθη τὸ 1871 ἀπὸ τὸν Πατριάρχην Ἱεροσολύμων Κύριλλον Β΄, ὁ ὁποῖος ἐπιπλέον συνετέλεσε εἰς τὴν μαρμαρόστρωσιν τοῦ πατώματος καὶ τοῦ τάφου τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ὁ Ναὸς ἔχει μῆκος 20 μέτρων καὶ πλάτος 17 μέτρων. Κοσμεῖται μὲ κιονόκρανα κορινθιακοῦ ρυθμοῦ καὶ φέρει εἰς τὸ ἐσωτερικόν του πολλὰ βυζαντινά, σταυροφορικὰ καὶ μεταγενέστερα στοιχεῖα. Ὁ Ναὸς ἦτο τρισυπόστατος. Σήμερον ὑπάρχει μόνον τὸ κλίτος τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου.

Νοτιοδυτικῶς τῆς Βηθλεὲμ εὑρίσκεται τὸ χωρίον Πετζαλά, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ὑπὸ Μουσουλμάνων. Εἰς τὸ χωρίον τοῦτο ὑπάρχει Ὀρθόδοξον Μοναστήριον πρὸς τιμὴν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Τὸν Ἅγιον Γεώργιον εὐλαβοῦνται καὶ οἱ Χριστιανοὶ καὶ οἱ Μουσουλμάνοι, καθ’ὅτι θεωροῦσιν αὐτὸν ντόπιον Ἅγιον καὶ λίαν θαυματουργόν. Τὰ κτήματα πέριξ τοῦ Μοναστηρίου ἦσαν τῆς μητρὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν σώζεται ἰαματικὴ ἁλυσὶς τοῦ Ἁγίου.

Ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Προφήτου Ἡλιοῦ εὑρίσκεται εἰς τὸν δρόμον πρὸς τὴν Βηθλεέμ. Τὸ Μοναστήριον ἐκτίσθη τὸν 6ον αἰῶνα μ.Χ. ὑπὸ τοῦ Πατριάρχου Ἠλιοῦ καὶ μετὰ ἀπὸ ἀλλεπαλλήλους καταστροφὰς ἐπανεκτίσθη τὸ 1160 μ.Χ. ὑπὸ τοῦ Βυζαντινοῦ Αὐτοκράτορος Μανουὴλ Κομνηνοῦ. Ἕνεκα τῶν ἐπιδρομῶν, τὸ Μοναστήριον ἐγνώρισε καὶ ἄλλας καταστροφάς. Τὸ 1860 μ.Χ. τὸ Πατριαρχεῖον φροντίζει, ὥστε νὰ ἐπανακτήσῃ τὴν λαμπρότητά του, ὅπως καὶ μὲ τὴν τελευταίαν ἀνακαίνισιν ποὺ ἔγινε ὑπὸ τοῦ Μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀσκάλωνος Ἀρκαδίου. Τὸ Μοναστήριον διασώζει πολλὰς παραδόσεις ὅπως:
-Οἱ Τρεῖς Μάγοι ἐξ Ἀνατολῆς ὅταν ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς εἶδον ξάφνου τὸ φωτεινὸν ἄστρον, ποὺ τοὺς ὁδήγει εἰς τὸν τόπον τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ ὁποῖον εἶχον χάσῃ προηγουμένως. Μάλιστα πλησίον τοῦ Μοναστηρίου ὑπάρχει καὶ στέρνα τῶν Μάγων.
-Ἐνταῦθα μετέφερε ὁ Ἰωσὴφ τὴν Θεοτόκον, ὅταν ἔμαθε διὰ τὴν ἐγκυμοσύνην αὐτῆς μὲ σκοπὸν νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ. Ἄγγελος ὅμως ἐφανερώθη αὐτῷ καὶ ἤλλαξε τὰ σχέδια αὐτοῦ μετὰ τὴν πληροφορίαν ποὺ ἔδωσε αὐτῷ «…ἐκ Πνεύματος ἐστὶν Ἁγίου» (Ματθ. Α΄ 20-21).
-Εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐκοιμήθη ὁ Προφήτης Ἠλίας, ὅταν ἔφυγε ἐκ τῆς Ἰουδαίας ἵνα ἀποφύγῃ τὸν θυμὸν τοῦ ἀσεβοῦς βασιλέως Ἀχαὰβ καὶ τῆς συζύγου του Ἰεζάβελ. Ἄγγελος Κυρίου εἶπεν αὐτῷ: «Ἀνάστα, φάγε καὶ πίε, ὅτι πολλὴ ἀπό σου ἡ ὁδός».
Εἰς τὴν Ἱερὰν Μονὴν εὑρίσκεται καὶ ἓν κομμάτιον τῆς ἰαματικῆς λύσου τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ὅπως καὶ λείψανον ἀγνώστου Μοναχοῦ, δεμένου μὲ ἅλυσον. Ἡ ἅλυσος ἀπετέλει τρόπον ἀσκήσεως τοῦ Μοναχοῦ. Νοτιότερον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς εὑρίσκεται ὁ «Ἀγρὸς τῶν Ἐρεβίνθων». Καθὼς περνοῦσε ὁ Κύριος ἀπὸ τὸ μέρος τοῦτο συνήντησε τινὰ ποὺ ἔσπερνε ρεβίθια. Ὅταν ὁ Χριστὸς τὸν ἐρώτησε τί σπέρνει, ἔλαβεν τὴν εἰρωνικὴν ἀπάντησιν ὅτι σπέρνει λίθους. Ὁ Χριστὸς τότε εἶπεν αὐτῷ: «Ὅ,τι σπέρνεις νὰ θερίσεις». Πραγματικῶς, ὅταν ἔφτασε ὁ καιρὸς τοῦ θερισμοῦ ὁ γεωργὸς θέρισε λίθους σὲ μέγεθος ρεβιθιοῦ.

Ἡ ἄλλοτε ἀκμαία καὶ πολυάνθρωπος Ρέμλη εἶναι σήμερον μία μικρὰ πόλις, κειμένη εἰς τὴν γονιμοτάτην κοιλάδα τοῦ Σάρωνος καὶ ἀποτελοῦσα τὸν πρῶτον μεταξὺ Ἰόππης καὶ Ἱερουσαλὴμ σταθμόν, ἐνῶ εἶναι μία ἐκ τῶν κεντρικωτέρων πόλεων τῆς Παλαιστίνης. Ἡ πόλις Ρέμλη εἶναι ἡ Ραμαθὲμ τῆς Παλαιᾶς Γραφῆς καὶ ἡ Ἀριμαθαία τῆς Νέας, πατρὶς τοῦ Ἰωσὴφ καὶ Νικοδήμου τῶν ἐνταφιασάντων τὸν Κύριον ἡμῶν. Ὁ Ἅγιος Λουκᾶς καλεῖ αὐτὴν ὡς πόλιν τῶν Ἰουδαίων. Ἐδῶ εὑρίσκεται τὸ ἡμέτερον μοναστήριον, τὸ ὁποῖον τιμᾶται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Εἶναι σταθμὸς περισπούδαστος καὶ ἀξέχαστος διὰ τοὺς ἀπερχομένους προσκυνητὰς. Ἐνταῦθα καταλύοντες ἀπολαύουν κάθε δυνατῆς φροντίδος, προστασίας καὶ βοηθείας ἀπὸ τὸν Ἡγούμενον.
Ἡ ἐκκλησία δὲ εἶναι ἀξιοσημείωτος διὰ τὴν παλαιότητά της, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν περίφημον κολώνα τοῦ Συναξαρίου, τὴν λεγομένην κολώνα τῆς χήρας. Ἡ ἐκκλησία ἐκτίσθη τὸ 784 ἐπὶ τῆς Βασιλίσσης Εἰρήνης, ὅπως ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἐπιγραφὴν εἰς τὸν βόρειον τοῖχον: “Πατριαρχοῦντος τοῦ Κλεινοῦ Πολυκάρπου, Ἐπιτροποῦντος Πέτρας τοῦ Μισαὴλ καὶ τοῦ Γεράρου. Σὺν αὐτῷ Γερασίμου, ἀνεκαινίσθη τῷ Θείῳ Γεωργίῳ ὁ Ναὸς οὗτος, ὡς νῦν καθορᾶται, ὅν Δοσίθεος Λύδδης ἐγκαινιάζει τῷ ΑΩΙΖ΄. Μαΐου ΚΣΤ΄. Ἡγουμενευόντος Μητροφανοὺς Κυθηρίου, ἐπὶ Αὐγούστης Εἰρήνης προκτισθέντα τῷ ΨΠΔ. Τῇ ἐφόδῳ δὲ τῶν Γάλλων ἐμπρησθέντα τῷ ΑΨΙΗ”.
Ὁ τροῦλος της ἑδράζετο ἐπὶ τεσσάρων κιόνων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ τέταρτος, ὁ πρὸς τὸ δεξιὸν, ἦτο ὁ κίων τῆς χήρας, φέρων τὴν ἐπιγραφὴν «τεθήτω εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ ναοῦ». Ἡ ἀνοικοδόμησις τὸ 1817 ἔγινε μόνον εἰς τὸν θόλον, ἐνῶ οἱ τοῖχοι, οἱ μύακες τοῦ ἱεροῦ καὶ ἡ δυτικὴ πύλη ἔμειναν ὡς εἶχον. Ἐκ τῆς κολώνας τοῦ Συναξαρίου τμῆμα μόνον κεῖται σήμερον παρὰ τὸν δεξιόν τῆς ἐκκλησίας πεσσόν, μὲ κάποια λείψανα τῆς ἀρχαίας ἐπιγραφῆς.

Μία καὶ μισὴ ὣρα δυτικῶς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῶν Ἱεροσολύμων, εἰς μίαν κατάφυτον κοιλάδα, εὑρίσκεται τὸ χωριόν, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τῶν Ἀράβων ὀνομάζεται Ἄϊν Κιάρεμ, ὑπὸ τῶν Φράγκων Ἅγιος Ἰωάννης, ὑφ’ ἡμῶν δὲ Ὀρεινή. Τὸ χωριὸν τοῦτο κατοικεῖται ὑπὸ Μωαμεθανῶν καὶ Χριστιανῶν τοῦ Λατινικοῦ δόγματος. Ἔχουν δὲ ἐκεῖ οἱ Φραγκισκανοὶ μοναστήριον μὲ κομψοτάτην ἐκκλησίαν, ἀνοικοδομηθεῖσαν τὸ 1621. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ στὸ ὄνομα τοῦ χωριοῦ Κιάρεμ, αὐτὸ ἀντιστοιχεῖ πιθανῶς πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ μνημονευομένην πόλιν Καρὲμ καὶ προσετέθη εἰς αὐτὸ μόνον ἡ λέξις Ἄϊν, ἡ ὁποία σημαίνει πηγήν, ὡς ἐκ τῆς ἀναβλυζούσης πηγῆς εἰς τὸν πυθμένα τῆς κοιλάδος.
Ὅσον δὲ ἀφορᾶ στὴν σημασίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει κτισθεῖ τὸ Λατινικὸν μοναστήριον, τῶν κειμένων ἐρειπίων νοτίως τῆς κοιλάδος καὶ τῆς πηγῆς εἰς τὴν κοιλάδα, ἡ παράδοσις καὶ ἐνταῦθα χρονολογουμένη ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῶν Σταυροφόρων ἐμφανίζεται ποικιλόμορφος. Ἐνταῦθα, κατὰ τοὺς Φραγκισκάνους, ὑπῆρχε ὁ οἶκος, κατ’ ἄλλους δὲ τὸ ἀγροκήπιον τοῦ Ζαχαρίου. «ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις, ἐκείναις, ἀναστᾶσα Μαριὰμ ἐπορεύθη ἐνταῦθα (εἰς τὴν Ὀρεινὴν εἰς πόλιν Ἰούδα) καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου, καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ». Ἐνταῦθα ἐγεννήθη ὁ Πρόδρομος. Ἐνταῦθα ἐσκίσθη ἡ πέτρα καὶ ἐφύλαξε τὴν Ἐλισάβετ μὲ τὸν Πρόδρομον τὸν καιρὸν τῆς βρεφοκτονίας τοῦ Ἡρώδου. Ἐνταῦθα εἰς τὴν πηγὴν Ἄϊν Κιάρεμ, ἡ Παναγία, ὅταν ἐπεσκέφθη τὴν Ἐλισάβετ, συναντιλαμβανομένη αὐτῆς, ἔπλυνε τὰ ἱμάτια τῆς οἰκίας τοῦ Ζαχαρίου καὶ ἐντεῦθεν ἤπιεν ὕδωρ. Ἐνταῦθα (παρὰ τὴν πηγὴν Ἄϊν Χαπής) ὁ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος διέτριψε τρεφόμενος μὲ ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον καὶ ἄλλα παρόμοια.
Ἀλλά, μὲ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν ἀπὸ τῶν Σταυροφόρων χρονολογουμένων αὐτῶν παραδόσεων καὶ μὲ ὅλα τὰ ἐρείπια, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς ἐρείπια τῆς οἰκίας τοῦ Ζαχαρίου, οἱ ἐπισημότεροι τῶν ἱερῶν γεωγράφων, ὅπως ὁ Ρελάνδος, ὁ Ροζενμύλλερ, ὁ Ράουμερ, τοποθετοῦν τὴν ἀναφερθεῖσαν εἰς τὸ Εὐαγγέλιον (Λούκ.1,39) πόλιν Ἰούδα εἰς τὴν μεταξὺ τῆς Χεβρῶνος καὶ τοῦ Καρμήλου τῆς Ἰουδαίας κειμένην Ἰάττε (σήμερον Ἰάττα), διότι πουθενὰ ἀλλοῦ, λένε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναζητήσῃ κανεὶς τὸν οἶκον τοῦ Ζαχαρίου, τοῦ πατρὸς τοῦ Προδρόμου, παρὰ εἰς τὴν ἱερατικὴν πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκε καὶ ἡ Ἰάττα. Ἐκεῖ εὑρίσκεται καὶ ὁ Ναὸς τοῦ Τιμίου Ἐνδόξου Προφήτου Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, ὁ ὁποῖος κάποτε ἦτο ὁ οἶκος τοῦ Προφήτου Ζαχαρίου καὶ μετετέθη εἰς ναὸν εὐσεβῶν Βασιλέων. Ὁ ναὸς εἶναι στρογγυλοειδὴς μὲ τροῦλον. Εἰς τὸ μέσον τοῦ βήματος κατὰ δεξιὰν ἔχει τὸν τύπον καὶ κατεβαίνει 20 σκαλώνια. Ἐκεῖ κάτω εἶναι ὁ τόπος ὅπου ἐγεννήθη ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος. Νοτίως τοῦ ναοῦ, σὰν λίθου βολή, εἶναι τὸ ὕδωρ τῆς ἐλέγξεως. Καὶ δυτικῶς εἶναι ὁ λίθος, ὅπου ἐκρύβησαν ὁ Τίμιος Πρόδρομος καὶ ἡ μητέρα του Ἐλισάβετ καὶ ἐφυλάχθησαν διὰ τὸν φόβον τοῦ Ἡρώδου. Ὁ δὲ πατέρας του, Ζαχαρίας, ἐσφάγη εντός τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως Ἡρώδου.

Εἰς τὴν Σαμάρειαν τὸ μόνον χριστιανικὸν προσκύνημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἶναι τὸ Φρέαρ τοῦ Πατριάρχου Ἰακώβ. Εἰς τὸ πηγάδι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀνάγει τὴν ὕπαρξίν του ἀπὸ τοὺς προχριστιανικοὺς χρόνους, συμφώνως πρὸς τὸ Εὐαγγέλιον (Ἰωάν.4:4-30) ὁ Χριστὸς διεσταυρώθη μὲ τὴν Σαμαρείτιδα εἰς τὸν δρόμον Του ἀπὸ τὴν Γαλιλαίαν πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ. Εἰς τὸ πηγάδι αὐτὸ τὸν 5^ον αἰῶνα ἐκτίσθη ἡ πρώτη ἐκκλησία καὶ ἀπὸ τότε θεωρεῖται ἱερὸν προσκύνημα. Ἡ ἐκκλησία κατεστράφη καὶ σήμερον τὸ πηγάδι εὑρίσκεται εἰς τὸ βάθος ἑνὸς μικροῦ παρεκκλησιοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπάρχει ἐπίσης ἐκκλησία, τὴν ὁποίαν ἤρχισε νὰ κτίζῃ τὸ Πατριαρχεῖον τῆς Ἱερουσαλήμ.

Περίπου ἕν χιλιόμετρον ἀνατολικῶς τῆς Βηθλεὲμ εἰς τὸ χωριὸν Μπετσαχοὺρ (χωριὸν τῶν Ποιμένων), εἰς μίαν μικρὰν κοιλάδα μὲ ἐλαιόδενδρα, μερικὰ ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι 2.000 ἐτῶν, εἶναι οἱ Ἀγροὶ τῶν Ποιμένων. Εἰς τὸ μέσον τῆς κοιλάδος ὑπάρχει σπήλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει μετατραπεῖ ἀπὸ τὴν Ἁγίαν Ἑλένην εἰς ἐκκλησίαν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πανηγυρίζει τὴν 26ην Δεκεμβρίου.
Εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἦτο τὸ σπήλαιον τῶν Ποιμένων, οἱ ὁποῖοι τὴν νύκτα τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ ἤκουσαν τὸν Ἀγγελικὸν ὕμνον «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Λουκᾶ 2, 14).
Εἰς τὸ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγέλιον (2, 8-20) γίνεται ἀναφορὰ εἰς τοὺς Ἀγρούς τῶν Ποιμένων: «καὶ ποιμένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν. Καὶ ἰδοὺ Ἄγγελος Κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς καὶ δόξα Κυρίου περιέλαμψε αὐτοὺς καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἄγγελος «Μὴ φοβεῖσθε. Ἰδοὺ γὰρ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαρὰν μεγάλην, ἤτις ἔσται παντὶ τῷ λαῷ ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ, ὃς ἔστιν Χριστὸς Κύριος, ἐν πόλει Δαυΐδ. Καὶ τοῦτο ὑμῖν τὸ σημεῖον, εὑρήσετε βρέφος ἐσπαργανωμένον κείμενον ἐν φάτνῃ». Καὶ ἐξαίφνης ἐγένετο σὺν τῷ Ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιὰ οὐρανίου αἰνούντων τὸν Θεὸν καὶ λεγόντων «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῶ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Καὶ ἐγένετο ὡς ἀπῆλθον ἀπ’ αὐτῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οἱ Ἄγγελοι, καὶ οἱ Ποιμένες εἶπον πρὸς ἀλλήλους: «Διέλθωμεν δὴ ἕως Βηθλεὲμ καὶ ἴδωμεν τὸ ρῆμα τοῦτο τὸ γεγονός, ὁ Κύριος ἐγνώρισε ἡμῖν». Καὶ ἦλθον σπεύσαντες καὶ ἀνεῦρον τὴν τὲ Μαριὰμ καὶ τὸν Ἰωσήφ καὶ τὸ βρέφος κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ. Ιδόντες δὲ διεγνώρισαν περὶ τοῦ ρήματος τοῦ λαληθέντος αὐτοῖς περὶ τοῦ Παιδίου τούτου. Καὶ πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν περὶ τῶν λαληθέντων ὑπὸ τῶν Ποιμένων πρὸς αὐτούς. Ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ρήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς. Καὶ ὑπέστρεψαν οἱ Ποιμένες δοξάζοντες καὶ αἰνοῦντες τὸν Θεὸν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον καθὼς ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς». Εἰς τὸν Συναξαριστὴν τοῦ Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου ἀναφέρεται ὅτι ὁ Ἄγγελος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε εἰς τοὺς Ποιμένας ἦτο ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ. Οἱ Χριστιανοὶ τῆς περιοχῆς ὀνομάζουν τὴν τοποθεσίαν “Kanisat el Rawat”, ἡ ὁποία σημαίνει «Ἐκκλησία τῶν Ποιμένων». Εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἡ τοποθεσία εἶναι γνωστὴ ὡς «Ποιμένιον», τὸ ὁποῖον σημαίνει βοσκότοπος. Διὰ μέσου τῶν αἰώνων τὸ Ἱερὸν Προσκύνημα ἔχει γίνει γνωστὸν μὲ διαφόρους ὀνομασίας, ὅπως «Σύναξις τῆς Θεοτόκου», «Δόξα ἐν Ὑψίστοις Θεῷ», «Εἰρήνη», «Οἱ Ἄγγελοι», «Χωριὸν τῶν Ποιμένων».
Αὐτὸ τὸ σπήλαιον ἦτο μία ἐκ τῶν πολλῶν ἐκκλησιῶν, τὰς ὁποίας ἔκτισε ἡ Ἁγία Ἑλένη τὸ 325 μ.Χ., ὅταν ἦλθε εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους διὰ νὰ βρῇ τὸν Τίμιον Σταυρὸν τοῦ Κυρίου. Ἱστορικῶς ἀναφέρουμε ὅτι ἀπ’ ὅλας τὰς ἐκκλησίας, τὰς ὁποίας ἔκτισε ἡ Ἁγία Ἑλένη μόνον αὐτὴ διασώζει τὸν ἀρχικόν της χαρακτήρα. Ὅλαι αἱ ἄλλαι ἔχουν καταστραφεῖ καὶ ἐπανακτισθεῖ διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Αὐτὸ τὸ σπήλαιον λειτούργησε ἀρχικῶς ὡς καταφύγιον τῶν ποιμένων, ἔπειτα ὡς τόπος λατρείας τους καὶ ἀπὸ τὸν 4ον αἰῶνα ἔχει χρησιμοποιηθεῖ ὑπὸ τῶν Χριστιανῶν ὡς ἐκκλησία. Ἔτσι λοιπόν, ἐπειδὴ τὸ σπήλαιον συνδέεται μὲ τὸν Χριστόν, τιμᾶται ἀπὸ τὰ πρῶτα χρόνια τῆς Ἐκκλησίας ὡς ἱερὸς τόπος. Εἰς τὴν τοποθεσίαν τοῦ σπηλαίου ἀναφέρονται τὰ Ὁδοιπορικὰ τῶν Χριστιανῶν προσκυνητῶν, μὲ πρῶτον ἐκεῖνο τῆς Αἰθέριας, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν περίπου ἑνὸς χιλιομέτρου ἀπὸ τὴν Βασιλικήν τῆς Γεννήσεως.
Μὲ βάσιν ἀρχαιολογικὰς μαρτυρίας ἔχει ἀποδειχθεῖ ὅτι ἡ ἐκκλησία χρονολογεῖται ἀπὸ τὴν πρώιμον Βυζαντινὴν περίοδον καὶ ὅτι εἶναι τὸ πρώτον χριστιανικὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἐκτίσθη εἰς τὴν περιοχήν. Ἔτσι αἱ μαρτυρίαι ἀπὸ τὰς ἀνασκαφὰς συμφωνοῦν πλήρως μὲ τὰς πρωίμους γραπτὰς χριστιανικὰς πηγὰς, ὅτι πράγματι εἰς τὴν τοποθεσίαν “Kanisat el Rawat” εὑρίσκονται τὰ ἐρείπια τοῦ Ἱεροῦ Προσκυνήματος τῶν Ποιμένων. Ἀπὸ τὸ τέλος περίπου τοῦ 4^ου αἰῶνος εὐσεβεῖς παραδόσεις συνδέουν ἐπίσης τοὺς «Ἀγροὺς τῶν Ποιμένων» μὲ τὸν τόπον, ὅπου ὁ Πατριάρχης Ἰακὼβ ἔβοσκε τὰ πρόβατά του καὶ ἔκτισε τὸν πύργον Γαδέρ, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν Γένεσιν (35,16) «Ἀπάρας δὲ Ἰακὼβ ἐκ Βαιθήλ, ἔπηξε τὴν σκηνὴν αὐτοῦ ἐπέκεινα τοῦ πύργου Γαδέρ. Ἐγένετο δὲ ἠνίκα ἤγγισεν εἰς Χαβραθὰ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν Ἐφραθά, ἔτεκε Ραχὴλ καὶ ἐδυστόκησεν ἐν τῷ τοκετῷ».
Τὰ ὑπολείμματα τῆς βάσεως τοῦ Πύργου εἶναι ἀκόμα ὁρατὰ ἕως σήμερον. Ἡ ἀκόλουθος ἱστορία εὑρίσκεται εἰς τὴν Γένεσιν (35,16): «Ἀπάρας δὲ Ἰακὼβ ἐκ Βαιθήλ, ἔπηξε τὴν σκηνὴν αὐτοῦ ἐπέκεινα τοῦ πύργου Γαδέρ. Ἐγένετο δὲ ἠνίκα ἤγγισεν εἰς Χαβραθὰ τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὴν Ἐφραθά, ἔτεκε Ραχὴλ καὶ ἐδυστόκησεν ἐν τῷ τοκετῷ».
Ὁ Θεὸς ὡμίλησε εἰς τὸν Ἰακὼβ μετὰ τὴν ἐπιστροφήν του ἀπὸ τὴν Μεσοποταμίαν, εὐλογῶν αὐτὸν καὶ ὀνομάζων αὐτὸν Ἰσραήλ. Του εἶπε ὅτι Αὐτὸς θὰ δώσει καὶ εἰς αὐτὸν τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε εἰς τὸν Ἀβραὰμ καὶ τὸν Ἰσαάκ. Εἰς τὸν τόπον, ὅπου ὁ Θεὸς τοῦ ὡμίλησε, ὁ Ἰακὼβ ἀνήγειρε ἕν πέτρινον μνημεῖον καὶ ὠνόμασε τὸ μέρος Βαιθήλ. O Ἰακὼβ μετεκίνησε τὴν σκηνὴν του πλησίον τοῦ Πύργου Γαδέρ. Ὅταν τελικῶς ὁ Ἰακὼβ ἔφθασε εἰς τὴν Βηθλεέμ, ἡ Ραχὴλ ἐγέννησε μὲ μέγαν πόνον. Ἕν ἀρχαῖον ἰουδαϊκὸν βιβλίον ἀναφέρει τὸν Πύργον Γαδὲρ ὡς παρατηρητήριον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο κανεὶς νὰ δῇ τὸ μέρος, ὅπου θὰ ἐγεννᾶτο ὁ Μεσσίας. Πράγματι ἀπ’ αὐτὸν τὸν Πύργον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἀκόμα εἰς τὸ Ἱερόν μας προσκύνημα, φαίνεται καθαρῶς ἡ Βασιλική τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ.
Γενικῶς οἱ βοσκοὶ (Ποιμένες) ἐθεωροῦντο ἄνθρωποι κατωτέρας κοινωνικῆς τάξεως. Πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἐθεωροῦντο ἀκάθαρτοι καὶ δὲν τοὺς ἐπέτρεπαν τὴν εἴσοδον εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Σολομῶντος εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα. Οἱ βοσκοὶ γύρω ἀπὸ τὸν Πύργον Γαδὲρ ἦταν οἱ Ἐκλεκτοὶ Ποιμένες, διότι εἶχον ὡς διακόνημα νὰ προμηθεύουν τὸν Ναὸν μὲ πρόβατα διὰ τὰς θυσίας.
Πολλαὶ ἱστορίαι καὶ ὁδοιπορικὰ προσκυνητῶν δέχονται ὅτι τὸ Ἱερόν μας Προσκύνημα εἶναι οἱ πραγματικοὶ «Ἀγροὶ τῶν Ποιμένων» ἐξαιτίας τοῦ Πύργου Γαδέρ, τῶν ἀγρῶν τοῦ Βοὸζ καὶ τοῦ Ἀγγελικοῦ ὕμνου, τὸν ὁποῖον ἤκουσαν οἱ ποιμένες εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

Ἡ ἱστορία τῆς Ροὺθ καὶ τοῦ Βοὸζ
Οἱ «Ἀγροὶ τῶν Ποιμένων» εἶναι ἐπίσης ὁ τόπος τῆς συναντήσεως τοῦ Βοὸζ καὶ τῆς Ρούθ, ὅπως διηγεῖται μὲ λεπτομέρειαν τὸ βιβλίον τῆς Ροὺθ εἰς τὴν Παλαιὰν Διαθήκην. Ἡ Ροὺθ ἦταν Μωαβίτισσα καὶ ἐπαντρεύθη ἕνα ἀπὸ τοὺς δυὸ υἱοὺς τῆς Νωεμίν, τὸν Μααλῶν, ἡ ὁποία μαζὶ μὲ τὸν ἄνδρα τῆς Ἀβιμέλεχ καὶ τοὺς δυὸ υἱούς της, Μααλῶν καὶ Χελαίων, μετῴκησαν εἰς τὴν Μωάβ, ὅταν ξέσπασε λιμὸς εἰς τὴν Βηθλεέμ. Ἐνῶ εὑρίσκετο εἰς τὴν Μωάβ, ὁ ἄνδρας καὶ οἱ δυὸ υἱοὶ τῆς Νωεμὶν ἀπέθαναν καὶ αὐτὴ τότε ἀπεφάσισε νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Βηθλεέμ. Ἡ Νωεμὶν εἶπε εἰς τὴν Ροὺθ καὶ εἰς τὴν νύφην της, τὴν Ὀρφά, νὰ γυρίσουν εἰς τὰς οἰκογενείας τους καὶ νὰ φτιάξουν πάλι τὴν ζωὴν τους ἀνάμεσον τῶν συγγενῶν τους. Ἡ Ροὺθ ὅμως, παρὰ τὰς παρακλήσεις τῆς Νωεμὶν νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν οἰκίαν της, ἠρνήθη καὶ συνώδευσε τὴν Νωεμὶν ὀπίσω εἰς τὴν Βηθλεέμ, λέγουσα: «Μὴ ἀπαντῆσαι μοὶ τοῦ καταλιπεῖν σὲ ἢ ἀποστρέψαι ὄπισθέν σου ὅτι σὺ ὅπου ἐὰν πορευθῇς, πορεύσομαι. Καὶ οὐ ἐὰν αὐλισθῆς αὐλισθήσομαι. Ὁ λαός σου λαός μου καὶ ὁ Θεός σου Θεός μου» (Ροὺθ 1,16).
Ἔτσι ἡ Ροὺθ ἐπέστρεψε εἰς τὴν Βηθλέεμ μαζὶ μὲ τὴν Νωεμὶν τὸν καιρόν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤρχιζε ὁ θερισμός. Ἡ Νωεμὶν εἶχε ἕνα πλούσιον συγγενῆ, κτηματίαν εἰς τὴν Βηθλέεμ, ὁ ὁποῖος ὠνομάζετο Βοόζ. Εἰς τὰ χωράφια αὐτοῦ ἐπῆγε ἡ Ροὺθ καὶ ἔκανε τὴν σταχομαζώχτραν.
Ἐξαιτίας τῆς καλοσύνης καὶ τῆς φροντίδος, τὴν ὁποίαν ἐπεδείκνυε ἡ Ροὺθ εἰς τὴν πεθεράν της, ὁ Βοὸζ τῆς ἐπέτρεψε νὰ σταχομαζεύῃ εἰς τὰ χωράφια του καὶ διέταξε τοὺς ἀνθρώπους του νὰ ἀφήνουν ὀλίγα στάχυα νὰ πέφτουν ἀπὸ τὰ δεμάτια τους, ὥστε ἡ Ροὺθ νὰ μπορέσῃ νὰ γυρίσῃ εἰς τὴν οἰκίαν της μὲ πολὺ καρπόν. Καὶ ὅταν ἡ Ροὺθ εἶπε εἰς τὴν Νωεμὶν τί εἶχε γίνει, αὐτὴ τὴν ἔστειλε ὀπίσω εἰς τὰ χωράφια τοῦ Βοόζ, μέχρις ὅτου τελειώσῃ ὁ θερισμὸς τοῦ κριθαριοῦ καὶ τοῦ σιταριοῦ. Μετὰ τὸν θερισμὸν ἡ Νωεμὶν εἶπε εἰς τὴν Ροὺθ νὰ στολισθῇ καὶ νὰ φορέσῃ τὸ καλύτερον φόρεμά της καὶ νὰ ξαπλώσῃ εἰς τοὺς πόδας τοῦ Βοόζ, ὅταν θὰ κοιμᾶται. Ὅταν ὁ Βοὸζ ἐσηκώθη καὶ τὴν εἶδε, τὴν ἠρώτησε ποιὰ εἶναι καὶ αὐτὴ ἀπήντησε: «Ἐγὼ εἰμὶ Ρούθ, ἡ δούλη σου καὶ περιβαλεῖς τὸ πτερύγιόν σου ἐπὶ τὴν δούλην σου, ὅτι ἀγχιστεὺς εἶ σύ». Καὶ εἶπε ὁ Βοόζ: «Εὐλογημένη σὺ τῷ κυρίῳ, θύγατερ…» (Ρουθ 2,9-10) «Οἱ ὀφθαλμοί σου εἰς τὸν ἀγρόν, οὐ ἐὰν θερίζωσι, καὶ πορεύση κατόπισθεν αὐτῶν. Ἰδοὺ ἐνετειλάμην τοῖς παιδαρίοις τοῦ μὴ ἃψασθαί σου. Καὶ ὄτε διψήσεις καὶ πορευθήσῃ εἰς τὰ σκέυη καὶ πίεσαι ὅθεν ἐὰν ὑδρεύωνται τὰ παιδάρια. Καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον αὐτῆς καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τῆς γῆς καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν. Τὸ ὅτι εὗρον χάριν ἐν ὀφθαλμοῖς σου τοῦ ἐπιγνῶναι μὲ καὶ ἐγὼ εἰμὶ ξένη;»
καὶ τὴν ἐζήτησε εἰς γάμον. Ἔπρεπε ὅμως πρῶτον νὰ ζητήσῃ ἄδειαν ἀπὸ κάποιον πλησιέστερον συγγενῆ της. Ἡ Νωεμὶν ἤθελε νὰ πωλήσῃ ἕν χωράφι, τὸ ὁποῖον ἀνῆκε εἰς τὸν μακαρίτην τὸν ἄνδρα της, ἀλλὰ ἔθεσε ὡς ὃρον ὅτι ὁ ἀγοραστὴς πρέπει νὰ πάρῃ τὴν Ροὺθ γυναίκα του. Ὁ στενότερος συγγενὴς ἠρνήθη τὴν πρόσκλησιν καὶ ἔτσι ἡ Ροὺθ ἐπαντρεύθη τὸν Βοόζ. Ἀργότερον ἡ Ροὺθ ἐγέννησε ἕναν υἱόν, τὸν Ὀβίδ, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν σειρὰν του ἐγέννησε τὸν Ἰεσσαί, τὸν πατέρα τοῦ Προφητάνακτος Δαυΐδ. Ὁ Δαυΐδ εἶναι κατευθείαν ἀπόγονος τοῦ Ἀβραὰμ καὶ πρόγονος τοῦ Ἰωσήφ, τοῦ Μνηστῆρος τῆς Θεοτόκου.
Ἀναφέρεται ὅτι τελευταία ἐπιθυμία καὶ διαθήκη τῶν ποιμένων ἦσαν νὰ ταφοῦν εἰς τὸν τόπον, ὅπου εἶχαν ἀκούσει τὸν Ἀγγελικὸν ὕμνον. Μέχρι τὸ 1972 μόνον ἡ ὑπόγειος ἐκκλησία ἐφαίνετο καὶ ἦταν εἰς κανονικὴν χρῆσιν, ἀλλὰ σχεδὸν κανένα ἀπὸ τὰ μωσαϊκὰ δὲν ἦταν ὁρατόν. Ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ὁ ἡγούμενος καὶ πνευματικὸς τῆς Ἱερᾶς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Σάββα τοῦ Ἡγιασμένου Ἀρχιμανδρίτης Σεραφείμ, μὲ τὴν εὐλογίαν τοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βενεδίκτου τοῦ Α΄ καὶ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἔλαβε ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του τὸ Ἱερὸν αὐτὸ Προσκύνημα, μὲ σκοπὸν νὰ κτίσῃ μίαν μεγάλην ἐκκλησίαν ἐπάνω ἀπὸ τὸν ὑπόγειον ναόν. Σκάβων τὰ θεμέλια τῆς καινούριας ἐκκλησίας εὑρέθησαν τὰ ὑπολείμματα τριῶν διαφορετικῶν ἐκκλησιῶν διαδοχικῶς, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς τὸν 5^ον , 6^ον καὶ 7^ον αἰῶνα. Ἐξαιτίας αὐτοῦ, τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἐκαθυστέρησε διὰ πέντε χρόνια καὶ τὸ ἔργον προχωροῦσε ὑπὸ ἀρχαιολογικὸν ἔλεγχον.

Τώρα τὸ Ἱερὸν Οἰκοδόμημα ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε ἐκκλησίας:
Τὸ φυσικὸν σπήλαιον, τὸ ὁποῖον μετετράπη εἰς ἐκκλησίαν ἀπὸ τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ 4ου αἰῶνος
Τὴν ἐκκλησίαν τοῦ σπηλαίου, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 5ον αἰῶνα
Τὸ παρεκκλήσιον τῆς Στέγης, τὸ ὁποῖον ἐπίσης χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 5ον αἰῶνα
Τὴν Βασιλικήν τοῦ 6ου αἰῶνος
Τὴν ἐκκλησίαν τοῦ μοναστηριοῦ, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 7ον αἰῶνα
Τελικῶς ὁ καινούριος τρισυπόστατος Ναὸς ἐκτίσθη δίπλα ἀπὸ τὴν ὑπόγειαν ἐκκλησίαν. Αἱ ἀρχαιολογικαὶ ἔρευναι τὸ 1972-73 ἔφεραν εἰς τὸ φῶς τὰ χρωματιστὰ μωσαϊκά, μὲ τὰ ὁποῖα ἦτο ἐστρωμένον τὸ πάτωμα τοῦ φυσικοῦ σπηλαίου. Ἀνήκουν εἰς τὸν 4^ον αἰῶνα καὶ εἶναι παρόμοια μὲ τὰ μωσαϊκά τῆς Βασιλικῆς τῆς Γεννήσεως. Ἕν μέγα κομμάτι ἀπὸ τὸ ἀρχικὸν μωσαϊκὸν πάτωμα διατηρεῖται εἰς ἀρκετῶς καλὴν κατάστασιν. Εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν τὸ μωσαϊκὸν καταλήγει εἰς μίαν εὐθεῖαν γραμμὴν καὶ δείχνει τὸ σημεῖον, ἀπὸ ὅπου ἤρχιζε τὸ φυσικὸν σπήλαιον, ἐνῶ εἰς τὴν βόρειον καὶ νότιον πλευρὰν τὸ μωσαϊκὸν ἐξαφανίζεται κάτω ἀπὸ τοὺς τοίχους τῆς ἐκκλησίας τοῦ σπηλαίου. Εἰς τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν ἔχει ὁλοκληρωτικῶς καταστραφεῖ. Ἡ καλλιτεχνικὴ ἀξία τοῦ μωσαϊκοῦ εἶναι μεγάλη. Ἡ ἐπιφάνειά του εἶναι ἀχώριστος καὶ διακοσμεῖται μὲ ἀσύμμετρα σχέδια. Τὸ κεντρικὸν μοτίβον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕν στρογγυλὸν διακοσμητικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον περικλείεται ἀπὸ ἕν τετράγωνον. Ἐξωτερικῶς τὸ σχέδιον περιλαμβάνει ἕνα ὀκταγωνικὸν ἀστέρα, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖται ἀπὸ δυὸ σταυρωτὰ τετράγωνα, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ κέντρον τοὺς ἔχουν ἕνα κύκλον μὲ σταυρόν. Τὸ κεντρικὸν μοτίβον εἶναι ἀναπαράστασις τοῦ ἀστέρος, ὁ ὁποῖος ἐνεφανίσθη κατὰ τὴν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ. Μεταξὺ τῶν δυὸ αὐτῶν κεντρικῶν διακοσμήσεων, εἶναι μία σειρὰ ἀπὸ μαύρους ψηφιδωτοὺς σταυροὺς ἐπάνω εἰς κόκκινον φόντον. Κόκκινοι ψηφιδωτοὶ σταυροὶ εἰς διάφορα μεγέθη φαίνονται ἐπίσης εἰς ὃλον τὸ ψηφιδωτόν. Τὸ μωσαϊκὸν πάτωμα προεκτείνεται μέχρι τὸ Ἱερὸν τῆς ὑπογείου ἐκκλησίας. Εἰς τὴν βόρειον πλευρὰν ἐπίσης εὑρέθησαν δυὸ ψηφιδωτὰ δοχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευαν εἰς τὸν καθαρισμὸν τῶν μωσαϊκῶν ἢ εἰς ἄλλην ἐκκλησιαστικὴν χρῆσιν. Δὲν τίθεται ἀμφιβολία ὅτι οἱ σταυροί, οἱ ὁποῖοι εἶναι τετοποθετημένοι εἰς ὃλον τὸ πάτωμα ἔχουν καθαρὸν συμβολικὸν σκοπὸν καὶ δὲν εἶναι ἁπλῶς γεωμετρικὰ διακοσμητικὰ σύμβολα. Οἱ διακοσμητικοὶ σταυροὶ αὐτοῦ τοῦ πατώματος μποροῦν νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ἀρχαιότητὰ του, διότι ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ χρῆσις τοῦ σταυροῦ καὶ ἄλλων συμβόλων τῆς Χριστιανικῆς θρησκείας ὡς διακοσμητικὰ μοτίβα εἰς τὰ πατώματα ἀπηγορεύθη μὲ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε ὁ Θεοδόσιος Β΄ καὶ ὁ Βαλεντιανὸς τὸ 427 μ.Χ.

Ἡ ἐκκλησία τοῦ Σπηλαίου, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν 5ον αἰῶνα
Τὸν 5ον αἰῶνα ἔγινε ἐπέκτασις τῆς δυτικῆς πλευρᾶς τῆς ἐκκλησίας τοῦ Σπηλαίου. Ὁ χῶρος τῆς ἐκκλησίας ἐστρώθη μὲ ψηφιδωτὰ τὰ ὁποῖα ἐτοποθετήθησαν 0,33 μ. ἐπάνω ἀπὸ τὸ μωσαϊκόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε εἰς τὸ φυσικὸν σπήλαιον. Δυστυχῶς μόνον ἕν μικρὸν τμῆμα ἀπὸ αὐτὸ τὸ ψηφιδωτὸν ἔχει διασωθεῖ. Ἡ νέα ἐκκλησία λοιπὸν ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν κυρίως ναόν, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει ἕνα στενὸν νάρθηκα δυτικῶς καὶ μίαν λαξευτὴν ἡμικυκλικὴν ἀψίδαν ἀνατολικῶς. Ὁ κυρίως ναὸς ἔχει διαστάσεις 15x7 μ. Ἡ εἴσοδος ἠνοίχθη διαμέσου κλίμακος μὲ 16 σκαλιά, ἡ ὁποία εἶναι κατὰ ἕν μέρος κλειστὴ καὶ κατὰ ἕν μέρος λαξευμένη εἰς τὸν βράχον, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὴν νοτιοδυτικὴν στέγην, κατεσκευασμένη ἀπὸ βαρεῖς ἀσβεστόλιθους. Τόσο ἡ ὀροφὴ ὅσο καὶ οἱ τοῖχοι ἔχουν διασωθεῖ μέχρι σήμερον. Εἰς τὸ κέντρον τοῦ νάρθηκος, κοντὰ εἰς τὸν δυτικὸν τοῖχον ὁ τάφος τῶν Ποιμένων σημαδεύεται ἀπὸ ἕνα βαρὺν μαρμάρινον σταυρόν.
Δυὸ δωμάτια μὲ ἄνισον μέγεθος, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ διαφόρους σκοποὺς εὑρέθησαν προσκεκολλημένα εἰς τὸν βόρειον τοῖχον τῆς ἐκκλησίας. Τὸ δυτικὸν μὲ διαστάσεις 2x7,5μ. εἶναι μεγαλύτερον καὶ συνδέεται μὲ τὸν κυρίως ναόν. Ἀρχικῶς ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς μικρὸν παρεκκλήσιον, πιθανὸν ὡς βαπτιστήριον εἴτε ὡς σκευοφυλάκιον, διὰ τὴν διαφύλαξιν τῶν ἱερῶν σκευῶν τῆς ἐκκλησίας. Ἐπικοινωνεῖ μὲ τὸν κυρίως ναὸν μὲ μίαν θύραν, ἡ ὁποία εἶναι ἀνοικτὴ εἰς τὴν δυτικὴν γωνίαν τοῦ βορείου τείχους. Τὸ ἀνατολικότερον δωμάτιον μὲ διαστάσεις 2x4,5μ. εὑρίσκετο εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον ἀπὸ τὸ δάπεδον τόσο τοῦ κυρίως ναοῦ, ὅσο καὶ τοῦ δυτικοῦ δωματίου. Τὸ δωμάτιον αὐτὸ ἐκτίσθη ἔξω ἀπὸ τὸ φυσικὸν σπήλαιον καὶ εἶχε ὡς εἴσοδον μία στενὴν θύραν, ἡ ὁποία εὑρίσκετο εἰς τὸν βόρειον διάδρομον. Ἐχρησίμευε ὡς νεκρικὸς θάλαμος. Τὸ δωμάτιον ἔχει θολωτὴν στέγην καὶ διατηρεῖται εἰς τὴν ἀρχικήν του μορφήν. Εἰς τὸ μέσον αὐτοῦ τοῦ δωματίου εὑρέθη εἷς τάφος γεμάτος μὲ ἀνθρώπινα ὀστᾶ, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς περισσότερα τῶν 100 ἀτόμων. Τὰ δυὸ παράθυρα, τὰ ὁποῖα φαίνονται σήμερον εἰς τὸν νότιον τοῖχον εὑρίσκονται εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν μὲ τὰ ἀρχικὰ παράθυρα.

Ἡ ἐκκλησία τῆς ὀροφῆς
Ὅταν τὸ φυσικὸν σπήλαιον ἐπεξετάθη διὰ νὰ διαμορφωθῇ ἡ ἐκκλησία τοῦ σπηλαίου, ἐκτίσθη ἐπίσης ἕν μικρὸν παρεκκλήσιον εἰς τὴν ὀροφήν. Τὸ κτίσιμον ἑνὸς παρεκκλησίου εἰς τὴν κορυφὴν τῆς στέγης τῆς ἐκκλησίας τοῦ σπηλαίου ἦτο ἀναγκαῖον, διότι ἡ ἐκκλησία τοῦ σπηλαίου ἦτο ὁλοκληρωτικῶς σχεδὸν ὑπόγειος καὶ μόνον ἕν πολὺ μικρὸν μέρος της ἐφαίνετο ἐπάνω ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς. Τὸ κτίσιμον τοῦ παρεκκλησίου εἰς τὴν κορυφὴν τῆς ἐκκλησίας τὴν ἔκανε ὄχι μόνον πιὸ ἑλκυστικὴν εἰς τὸ σύνολὸν της, ἀλλὰ ἐπίσης ἐχρησίμευε ὡς διακριτικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔδειχνε τὴν θέσιν τοῦ Ἱεροῦ αὐτοῦ μνημείου. Εἰς τὴν ἐξωτερικὴν στέγην τῆς ἐκκλησίας τοῦ σπηλαίου ἀνεκαλύφθη ἀνέπαφον ἕν ψηφιδωτὸν δάπεδον, τὸ ὁποῖον ἔχει σχῆμα ἐπιμήκους ἐλλειπτικῆς ἁψίδος. Τὸ ψηφιδωτὸν εὑρίσκετο εἰς πολὺ χαμηλότερον ἐπίπεδον ἀπὸ τὸ δάπεδον καὶ τὸ εἰκονοστάσιον, τὰ ὁποῖα ἐτοποθετήθησαν εἰς τὴν Βασιλικὴν τὸν 6ον αἰῶνα. Ἀκόμα τὸ ψηφιδωτὸν εὑρίσκετο εἰς διαφορετικὸν ἄξονα ἀπὸ ἐκεῖνον τῆς ἁψίδος τῆς Βασιλικῆς. Αὐτὸ τὸ μωσαϊκὸν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἕν ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων χριστιανικῶν μωσαϊκῶν καὶ ἕν ἐκ τῶν ὡραιοτέρων, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους.
Τὸ δάπεδον ἔχει ἠμιελλειπτικὸν σχῆμα καὶ ἔχει ἕν πλατὺ χώρισμα ἀπὸ μαύρους καὶ κόκκινους σταυροὺς κατὰ μῆκος τοῦ περιθωρίου. Ἡ διακόσμησις συνίσταται εἰς δύο τρίφυλλα κλήματα, τὰ ὁποῖα ἐκφύονται ἀπὸ ἕναν ἀμφορέα καὶ καλύπτει τὸ ἐπάνω μέρος τοῦ δαπέδου. Εἰς τὰς δύο πλευρὰς τοῦ ἀμφορέως εἶναι δυὸ κλαδιὰ μὲ λουλούδια ἐνῶ εἰς τὸ ἐπάνω μέρος τοῦ δαπέδου ὑπάρχει ἕν στρογγυλὸν διακοσμητικὸν σχέδιον διακεκοσμημένον μὲ κόκκινα λουλούδια, τὰ ὁποῖα ἔχουν κόκκινα καὶ μαῦρα φύλλα. Εἰς τὸ μέσον τοῦ διακοσμητικοῦ σχεδίου ὑπάρχει εἷς σταυρὸς μὲ μαύρας ψηφίδας. Τὸ ὄμορφον αὐτὸ μωσαϊκὸν συμβολίζει τὴν Ἄμπελον, διὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ ὁ Κύριος εἰς τὸ Εὐαγγέλιον. Εἰς τὴν δυτικὴν πλευρὰν τοῦ μωσαϊκοῦ εὑρέθησαν δυὸ ἑλληνικαὶ ἐπιγραφαὶ. Ἡ μία εἶναι ἐντελῶς ἄθικτος καὶ γράφει: «Μνήσθητι Κύριε τοῦ δούλου σου Λαζάρου καὶ τῆς καρποφορίας αὐτοῦ. Ἀμήν». Ἡ ἄλλη δυστυχῶς εἶναι ἐσπασμένη καὶ δὲν δύναται νὰ ἀναγνωσθῇ. Τὸ μωσαϊκόν τοῦ δαπέδου εὑρίσκεται ἀκριβῶς ἐπάνω ἀπὸ τὸ Ἱερὸν τῆς ὑπογείου ἐκκλησίας. Ἀπὸ τὸν 6ον αἰῶνα οἱ «Ἀγροὶ τῶν Ποιμένων» ἦταν ἐκ τῶν πιὸ σημαντικῶν καὶ σεβαστῶν προσκυνημάτων τῶν Ἁγίων Τόπων. Ὁ σχετικῶς εὔκολος τρόπος προσεγγίσεὼς του ἀπὸ τὸν κυρίως δρόμον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ τὴν Βηθλεὲμ εἰς τὰ μοναστήρια τῆς ἐρήμου τῆς Ἰουδαίας καὶ ἡ στενὴ σχέσις του μὲ τὴν Βασιλικήν τῆς Γεννήσεως εἰς τὴν Βηθλεὲμ (μία λιτανεία τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων ἤνωνε τὰ δυὸ μέρη μεταξύ τους) συνηγοροῦσαν νὰ χτισθῇ ἐδῶ μία πιὸ μεγάλη ἐκκλησία. Μέχρι τὴν ἀρχὴν τοῦ αἰῶνος μας ὁ Πατριάρχης καὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος μὲ χιλιάδας Ὀρθοδόξους κληρικοὺς καὶ λαϊκοὺς ἤρχοντο εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ σπηλαίου, ἡ ὁποία εἶναι ἀφιερωμένη εἰς τὴν Παναγίαν καὶ ἐλειτούργουν τὴν Παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων. Μετὰ ἐσχημάτιζον πομπὴν πρὸς τὴν Βηθλεὲμ διὰ τὸν Μέγαν Ἑσπερινὸν τῶν Χριστουγέννων. Σήμερον τὸ πρόγραμμα εἶναι τὸ ἀκόλουθον:
Ὁ Πατριάρχης μὲ τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, τὴν Ἁγιοταφιτικὴν Ἀδελφότητα καὶ τοὺς πιστοὺς ξεκινοῦν μὲ πομπὴν ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ κάνοντες μικρὸν σταθμὸν εἰς τὸ Μοναστήριον τοῦ Προφήτου Ἠλία. Ἀπὸ ἐκεῖ πηγαίνουν εἰς τὸν Ναὸν τῆς Γεννήσεως διὰ τὸν Μέγαν Ἑσπερινόν. Τὸ ἀπόγευμα τῆς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων Ἀρχιερεὺς τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων μαζὶ μὲ πολλοὺς ἀπὸ τὴν ἀδελφότητα ἔρχονται εἰς τὸ χωριὸν τῶν Ποιμένων διὰ τὸν Μέγαν Πανηγυρικὸν Ἑσπερινόν τῆς Συνάξεως τῆς Θεοτόκου.
Αὐτὴ ἡ λιτανεία, ἡ ὁποία ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἐνοριακὴν ὀρθόδοξον ἐκκλησίαν τῶν Προπατόρων εἰς τὸ κέντρον τοῦ χωριοῦ θεωρεῖται τὸ πιὸ σπουδαῖον γεγονὸς τοῦ χρόνου εἰς τὸ Μπετσαχούρ. Τὴν ἑπομένην, 25η Δεκεμβρίου, τελεῖται Ἀρχιερατικὴ Θεία Λειτουργία.

Ἡ Βασιλική τοῦ 6ου αἰῶνος
Τὸ μέγεθος αὐτῆς τῆς ἐκκλησίας δύναται νὰ μελετηθῇ ἐκ τῶν θεμελίων, τὰ ὁποῖα ἀνεκαλύφθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἀρχαιολογικῶν ἀνασκαφῶν τὸ 1972. Ἡ Βασιλικὴ καὶ τὸ μοναστήριον εἰς τὸ χωριὸν τῶν Ποιμένων κατεστράφησαν κατὰ τὴν Περσικὴν ἐπιδρομὴν τὸ 614 μ.Χ. Μόνον ἡ ὑπόγειος ἐκκλησία διεσώθη καὶ μία ἐπιγραφή, ἡ ὁποία ἔλεγε: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ἐλέησον τὸν δοῦλον σου Ἠσύχιον».
Ἡ παράδοσις ἀναφέρει ὅτι ὅλοι οἱ μοναχοὶ καὶ οἱ ἱερεῖς ἐσφάγησαν. Αὐτὸ λογικῶς στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι πολλὰ ὀστᾶ εὑρέθησαν εἰς τὸ κέντρον τοῦ νεκρικοῦ θαλάμου καὶ φαίνεται ὅτι ἐτοποθετήθησαν ἐκεῖ εἰς μίαν συγκεκριμένην μαζικὴν ταφήν. Ἐξαιτίας τῆς σπουδαιότητος τοῦ προσκυνήματος ἐκτίσθη εἰς τὸ μέρος αὐτὸ καινούρια ἐκκλησία ὁμοία μὲ τὴν Βασιλικήν τοῦ 6ου αἰῶνος, ἐνῶ πολλὰ ἄλλα προσκυνήματα εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους παρέμειναν ἔρημα μετὰ τὴν ἐπιδρομήν. Μετὰ τὴν Ἀραβικὴν κατάκτησιν τὸ 638 μ.Χ. τὸ ρεῦμα τῶν προσκυνητῶν εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους ἐμειώθη καὶ τὸ προσκύνημα τῶν Ποιμένων ἔγινε ἕν ἀπομονωμένον μοναστήριον. Ἐντούτοις χριστιανικαὶ πηγαὶ ἀναφέρουν ὅτι οἱ ὀλίγοι προσκυνηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπισκέπτοντο τότε τοὺς Ἁγίους Τόπους κατὰ κανόναν ἤρχοντο καὶ ἐδῶ.
Εἰς τὰ μετέπειτα χρόνια ἡ ἐκκλησία τοῦ μοναστηριοῦ κατεστράφη πάλι καὶ παρέμεινε μόνον ἡ ὑπόγειος ἐκκλησία νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς Ὀρθοδόξους τοῦ Μπετσαχοὺρ εἰς τὰς λατρευτικὰς τους ἀνάγκας. Τὸ 1895 τὸ Ἑλληνικὸν Ὀρθόδοξον Πατριαρχεῖον ἔκτισε ἄλλην ἐνοριακὴν ἐκκλησίαν εἰς τὸ κέντρον τοῦ χωριοῦ ἀφιερωμένην εἰς τὴν μνήμην τῶν Προπατόρων. Ὅλα τὰ μωσαϊκά, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὰ προσκυνήματα τῶν Ποιμένων χρονολογοῦνται μεταξὺ τοῦ 4ου καὶ τοῦ 7ου αἰῶνος. Μέχρι τὸ 1972 τίποτε δὲν εφαίνετο εἰς τὸ προσκύνημα παρὰ μόνον τὸ ὑπόγειον σπήλαιον. Ὁ σημερινὸς ἡγούμενος τῆς Λαύρας τοῦ Ἁγίου Σάββα Ἀρχιμανδρίτης Σεραφείμ, ὅθεν ἔγινε μοναχὸς τῆς Μονῆς, εἶχε ὡς διακόνημα κάθε χρόνον νὰ μαζεύῃ τὰς ἐλιὰς ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς τοῦ Βοόζ. Ἐξαιτίας τῶν ἐτησίων ἐπισκέψεών του καὶ ἀπὸ τὰς ἱστορίας, τὰς ὁποίας ἤκουσε ἀπὸ τὸν Γέροντά του, τὸν πατέρα Παντελεήμονα, τὸν ἡγούμενον τοῦ Καστελίου, ὁ πατὴρ Σεραφεὶμ ἠγάπησε αὐτὸ τὸ Ἱερὸν Προσκύνημα.
Ὁ Γέρων ἤθελε νὰ χτίσῃ τὴν καινούριαν μεγάλην ἐκκλησίαν ἐπάνω ἀπὸ τὴν ὑπόγειον, ἀλλὰ τὰ παλαιὰ θεμέλια, τὰ ὁποῖα προαναφέραμε τὸν ἠνάγκασαν νὰ κτίσῃ τὴν καινούριαν ἐκκλησίαν δίπλα ἀπὸ τὴν παλαιάν. Μὲ γενναιοδώρους προσφορὰς τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἐκτίσθη ἡ καινούρια ἐκκλησία. Ἐκκλησιαστικὰ εἴδη, ὅπως τὸ εἰκονοστάσιον καὶ οἱ εἰκόνες, καθὼς καὶ 24 τόνοι μάρμαρον διὰ τὰ δάπεδα κλπ. μετεφέρθησαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ νέα ἐκκλησία ἔχει τρία καθιερωμένα θυσιαστήρια. Τὸ κεντρικὸν εἶναι ἀφιερωμένον εἰς τὴν Σύναξιν τῆς Θεοτόκου, ἡ ὁποία ἑορτάζεται τὴν 26ην Δεκεμβρίου. Ὁ ὅρος σύναξις σημαίνει «συγκέντρωσις» καὶ ἀναφέρεται εἰς μίαν, ὡς γνωστόν, εἰδικὴν λατρευτικὴν σύναξιν τὴν ἑπομένην μίας μεγάλης ἑορτῆς, διὰ νὰ τιμηθῇ κάποιο ἀπὸ τὰ Ἱερὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐδιακόνησαν μὲ τὴν παρουσίαν τοὺς τὸ γεγονὸς τῆς ἑορτῆς τῆς προηγουμένης ἡμέρας. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Παναγία τιμᾶται λειτουργικῶς τὴν ἑπομένην τῆς Γεννήσεως. Τὸ δεξιὸν θυσιαστήριον εἶναι ἀφιερωμένον εἰς τὸν Μεγαλομάρτυρα καὶ Ἰαματικὸν Παντελεήμονα (27 Ἰουλίου). Τὸ ἀριστερὸν θυσιαστήριον εἶναι ἀφιερωμένον εἰς τὴν Σύναξιν τῶν Ἀρχαγγέλων Μιχαὴλ καὶ Γαβριὴλ καὶ πασῶν τῶν Ἐπουρανίων Δυνάμεων, οἱ ὁποῖοι ἑορτάζονται τὴν 8ην Νοεμβρίου. Ἡ Τρισυπόστατος αὐτὴ καινούρια ἐκκλησία ἐνεκαινιάσθη ἀπὸ τὴν Αὐτοῦ Θεότητα Μακαριώτατον, Πατριάρχην Ἱεροσολύμων κ.κ. Διόδωρον τὸν ΑΙ΄ τὴν 27ην Ἰουλίου 1989, ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος.

Θαύματα εἰς τὸ «Χωριὸν τῶν Ποιμένων»
• Ἡ τοπικὴ εὐσέβεια ἔχει διασώσει τὴν ἱστορίαν ἑνὸς εὐσεβοῦς ἀνθρώπου, τοῦ Khalil al Kasis, ὁ ὁποῖος ἦτο πολὺ τακτικὸς εἰς τὴν παρακολούθησιν τῶν ἀκολουθιῶν τοῦ Ὄρθρου εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Σπηλαίου. Μία ἡμέρα ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐσηκώθη πολὺ νωρὶς καὶ κατευθύνθη βιαστικῶς εἰς τὴν ἐκκλησίαν νομίζων ὅτι ἦτο αὐγή, ἐνῶ ἀκόμη ἔλαμπε τὸ φεγγάρι. Ηὗρε τὴν ἐκκλησίαν, ὅπως περίμενε, γεμάτην ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθουν τὴν Θείαν Λειτουργίαν. Ἔλαβε μέρος εἰς τὴν λειτουργίαν καὶ εἰς τὸ τέλος ἔλαβε ἀντίδωρον. Ἀργότερον ὁ σεβαστὸς καὶ γνωστὸς διὰ τὴν εὐσέβειάν του ἱερεὺς τοῦ χωριοῦ, ὁ πατὴρ Νικόλαος, ἦλθε εἰς τὴν ἐκκλησίαν διὰ τὴν πρωινὴν ἀκολουθίαν. Ἤνοιξε τὴν θύραν καὶ ηὗρε τὸν κ. Khalil al Kasis νὰ κοιμᾶται καὶ νὰ κρατᾶ εἰς τὴν χεῖρα του τὸ ἀντίδωρον. Ὁ Χαλὴλ συμμετεῖχε εἰς τὴν οὐρανίαν λειτουργίαν μαζὶ μὲ τοὺς ἁγίους καὶ τοὺς Ἀγγέλους.
• Ἡ κυρία Ἀζίζε, μία εὐσεβὴς ὀρθόδοξος γυναίκα ἀπὸ τὸ Μπετσαχούρ, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ χρέη οἰκονόμου εἰς τὴν οἰκίαν ἑνὸς ἐπισκόπου μας εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα εἶπε εἰς τὸν Γέροντα ὅτι, ὅταν ἦταν μικρὸν κορίτσι, συνήθιζε νὰ πηγαίνῃ εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Σπηλαίου καὶ νὰ μαζεύῃ ἀγριολούλουδα καὶ ὅτι μία φορὰ εἶδε ἐκεῖ κοντὰ τὴν Θεοτόκον περιτριγυρισμένην ἀπὸ ἀρκετὰ μικρὰ τέκνα. Τὰ τέκνα αὐτὰ ἦταν πιθανὸν Ἅγιοι Ἄγγελοι.
• Μία ἡμέρα εἷς Μουσουλμάνος, γείτων τοῦ Προσκυνήματος ἦλθε εἰς τὸν πατέρα Σεραφεὶμ φέρων δυὸ λίρας, κεριὰ καὶ ὀλίγον ἔλαιον. Ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἡ προσφορὰ αὐτὴ ἤξιζε ὅσο ἤξιζαν τέσσαρα μεροκάματα. Ὁ Γέρων ἤξερε ὅτι ὁ δωρητὴς ἦτο πτωχὸς καὶ ἠρνήθη νὰ τὰ λάβῃ. Ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἐπέμενε καὶ ἐξήγησε εἰς τὸν Γέροντα ὅτι εἶχε κλέψει λίθους, οἱ ὁποῖοι προωρίζοντο διὰ τὴν νέαν ἐκκλησίαν καὶ τοὺς ἐχρησιμοποίησε διὰ νὰ τελειώσῃ τὴν ἰδικὴν του οἰκίαν. Ἡ Παναγία ἐνεφανίσθη εἰς αὐτόν, ζητοῦσα νὰ πληρώσῃ ἀμέσως τοὺς λίθους, διαφορετικῶς μέγα κακὸν θὰ εὕρισκε τὴν οἰκογένειάν του. Τότε ὁ πατὴρ Σεραφεὶμ ὑπήκουσε εἰς τὴν Παναγίαν καὶ ἐδέχθη τὰ χρήματα.
• Εἷς κάτοικος τοῦ Μπετσαχοὺρ διηγήθη τὴν ἀκόλουθον ἱστορίαν διὰ τὸν Khalil Abufarha, ὁ ὁποῖος εἶναι πρόγονος τοῦ ἱερέως τοῦ χωριοῦ. Αὐτὸ συνέβη πρὶν ἀπὸ πολλὰ χρόνια, περίπου πέντε γενεὰς.  Ὁ Khalil Abufarha ἐπήγαινε εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Σπηλαίου διὰ τὸν Ὄρθρον, νομίζων ὅτι ἦτο πέντε τὸ πρωί, καθὼς εἶχε πανσέληνον ἐκεῖνο τὸ βράδυ. Ἐπειδὴ δὲν εἶχε ὡρολόγιον, δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ ὥρα ἦταν μόνον δυὸ μετὰ τὰ μεσάνυχτα. Ὅταν ἔφθασε εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἤκουσε ψαλμωδίαν, ἀλλὰ ἐδίστασε νὰ εἰσέλθῃ, ἐπειδὴ αἱ φωναὶ τοῦ ἐφάνησαν ἄγνωσται. Τελικῶς ἀφοῦ ἐπῆρε ἀρκετὸν θάρρος εἰσῆλθε εἰς τὴν ἐκκλησίαν καὶ κοιτάζων γύρω του ἀντελήφθη ὅτι εὑρίσκετο ἀνάμεσον ξένων. Εἶδε τότε μίαν γυναικείαν μορφὴν πλησίον τῆς Ὡραίας Πύλης περιτριγυρισμένην ἀπὸ φωτοστέφανον. Ἐστάθη ἀκίνητος ἀκούων μὲ σεβασμὸν τὴν ὑμνωδίαν καὶ διερωτώμενος ποία εἶναι ἡ θαυμαστὴ αὐτὴ γυναίκα. Ξάφνου ἤκουσε νὰ ἔρχεται ἀπὸ ἐπάνω θόρυβος βημάτων ἀλόγου καὶ εἷς νεαρὸς καβαλάρης ἔφθασε εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Μόλις εἰσῆλθε, ἐπλησίασε τὴν γυναίκα, ἡ ὁποία τὸν ἠρώτησε μὲ δυνατὴν φωνήν: «Ποῦ ἤσουν καὶ ἄργησες νὰ ἔρθεις Ἅγιε Γεώργιε ἐσύ, ὁ ὁποῖος δέχεσαι τὰ περισσότερα δῶρα ἀπὸ τοὺς πιστούς;» καὶ αὐτὸς ἀπήντησε: «Μητέρα Θεοῦ, μία βάρκα ἐβυθίζετο καὶ ἤμουν ὑποχρεωμένος νὰ βοηθήσω τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν βοήθειάν μου». Λέγων αὐτὰ ἐτίναξε τὸν μανδύαν του, ὁ ὁποῖος ἦτο βρεγμένος καὶ ὀλίγον νερὸν ἔβρεξε τὰ ροῦχα τοῦ Khalil Abufarha. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸ ἐβεβαιώθη ὅτι ἡ γυναίκα ἦταν ἡ Θεοτόκος. Ἔκανε τὸν σταυρόν του καὶ γύρισε τρέχων εἰς τὴν οἰκίαν του. Μόλις εἰσῆλθε, διηγήθη εἰς τὴν γυναίκα του καὶ τὰ τέκνα του τί εἶχε συμβεῖ καὶ τοὺς ἔδειξε τὰ ροῦχα του, τὰ ὁποία ἦταν ἀκόμα νωπά.
• Ἡ γυναίκα τοῦ Khalil Abufarha, ὅταν ἦτο ἔγκυος εἰς τὸν υἱὸν τους, Saleh Khalil, εἶδε εἰς ὀπτασίαν ἕναν ὄφι νὰ ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ χωριὸν τῶν Ποιμένων. Αὐτὸ συνέβη ἐνῶ ἡ ἴδια εἶχε ἀποβάλει τρία ἀγόρια. Τὸ ἐθεώρησε αὐτὸ ὡς σημάδι ὅτι τὸ τέκνο θὰ ἦτο ἀγόρι καὶ θὰ ζοῦσε. Πράγματι ἔζησε 120 χρόνια ἔχον καλὴν ὑγείαν μέχρι τὰ βαθιὰ γεράματα.
• Ο Saleh Khalil κάθε Κυριακὴ ἐσυνήθιζε νὰ πηγαίνῃ ἀπὸ τὸ Μπετσαχοὺρ εἰς τὸν Ναὸν τῆς Γεννήσεως εἰς τὴν Βηθλεέμ. Λίγο πρὶν πεθάνῃ εἶπε εἰς τὴν γυναίκα του ὅτι πρόκειται συντόμως νὰ φύγῃ καὶ ὅτι πρέπει αὐτὴ νὰ ἀναλάβῃ τὴν φροντίδα τῶν τέκνων. Αὐτὴ ἠπόρησε μὲ τὰ λόγια αὐτὰ ἀφοῦ ἦτο καλῶς εἰς τὴν ὑγείαν του. Ἐκάλεσε τὰ τέκνα του καὶ τοὺς εἶπε νὰ φροντίζουν τὴν μητέρα τους καὶ νὰ φροντίζουν διὰ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν εὐημερίαν τῆς οἰκογενείας. Μετὰ ἐπανέλαβε τὴν τελευταίαν του ἐπιθυμίαν καὶ διαθήκην εἰς τὴν γυναίκα του, λέγων νὰ διατηρήσῃ τὴν οἰκογένειαν ἑνωμένην. Ἔπειτα ἔδειξε πρὸς τὴν θύραν καὶ τοὺς εἶπε ὅτι ἤρχετο ἡ Παναγία νὰ τὸν πάρῃ καὶ ἀποχαιρετῶν αὐτοὺς ἔκανε τὸν σταυρόν του, ἔκλεισε τὰ μάτια καὶ ἐκοιμήθη εἰρηνικῶς.
• Κάποτε εἰς τὰ λιομαζώματα ἦλθον μερικοὶ ἄνθρωποι πολὺ πρωί, μὲ σκοπὸν νὰ κλέψουν τὸν καρπόν. Ἐγέμισαν ἕν μέγα σακὶ καὶ ἔφεραν ἕν γαϊδούρι νὰ μεταφέρουν τὰς ἐλιὰς. Οἱ κλέφται ὅμως, ἂν καὶ ἦσαν πολλοί, δὲν ἠδύναντο νὰ σηκώσουν τὸ σακὶ παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας προσπαθείας τους καὶ εἶδαν τότε εἰς ὀπτασίαν τὴν Θεοτόκον, ἡ ὁποία τοὺς εἶπε: «Ξέρετε τί κάνετε; Αἱ ἐλιαὶ ἀνήκουν εἰς τὴν ἐκκλησίαν καὶ δὲν δύνασθε νὰ πάρετε αὐτὰς». Ἡ Παναγία τοὺς προειδοποίησε ὅτι ὁποιοσδήποτε ἔκλεβε κάτι ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν θὰ ὑπέφερε εἰς τὸ μέλλον. Μόλις ἤκουσαν αὐτὰ οἱ κλέφται ἄφησαν τὰς ἐλιὰς καὶ ἔφυγαν. Ἀργότερον ἐπῆγαν καὶ ἐξομολογήθησαν εἰς τὸν πατέρα Ἀβραάμ.
• Ἕν παρόμοιον γεγονὸς συνέβη τὸ 1930 εἰς τὸν πατέρα Νικόλαο, τὸν υἱὸν τοῦ πατρὸς Ἀβραάμ. Ἐνῶ ἐπήγαινε εἰς τὴν ἐκκλησίαν, εἶδε μίαν γυναίκα, ἡ ὁποία προσεπάθη νὰ σηκώσῃ ἕν δεμάτιον ξύλα, τὰ ὁποῖα μόλις τὰ εἶχε μαζέψει ἀπὸ τὰ χωράφια γύρω ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν, ὅμως κάθε προσπάθειὰ της ἦταν ἄκαρπος. Ὁ πατὴρ Νικόλαος κατάλαβε τί εἶχε κάνει ἡ γυναίκα καὶ τῆς εἶπε: «Ὁ Θεὸς νὰ σὲ συγχωρήσῃ. Πάρε τὸ δεμάτιον καὶ πήγαινε εἰς τὴν οἰκίαν σου». Μόνον τότε ἡ γυναίκα ἠδυνήθη νὰ σηκώσῃ τὸ δεμάτιον καὶ νὰ ἀπέλθῃ.
• Τὸ 1986 ὁ πατὴρ Ἰάκωβος μὲ εὐλογίαν τοῦ Γέροντος Σεραφεὶμ ἦλθε νὰ κλαδέψῃ τὰ ἐλαιόδεντρα εἰς τοὺς Ἀγροὺς τῶν Ποιμένων. Ἀφοῦ ἐστοίβαξε τὰ κεκομμένα κλαδιὰ ἠρώτησε τοὺς γείτονας ἂν τὰ θέλουν διὰ καυσόξυλα, ἀλλὰ αὐτοὶ ἠρνήθησαν λέγοντες: «Δὲν θέλουμε νὰ τὰ βάλουμε μὲ τὴν Παναγίαν».
• Ὁ μέγας σεβασμὸς τῶν ἀνθρώπων διὰ τὴν ἁγιότητα τῆς περιοχῆς ἐφαίνετο ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐσυνήθιζαν, φεύγοντες ἀπὸ τὸ προσκύνημα, νὰ τινάζουν τὴν σκόνην ἀπὸ τὰ παπούτσια τους, ὥστε νὰ μὴν μεταφέρουν ἀπολύτως τίποτε ἀπὸ τὸν Ἱερὸν τόπον μακριὰ ἀπὸ αὐτόν.
• Μίαν χρονιάν, τὸν καιρὸν τοῦ πατρὸς Ἀβραάμ, ἔπεσε μεγάλη ἀκαρπία εἰς τὰ ἐλαιόδεντρα. Ἑμάζεψε μόνον δυὸ σακιὰ καὶ τὰ μετέφερε εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον, διὰ νὰ βγάλῃ ἔλαιον. Εἶπε εἰς τὴν πρεσβυτέραν νὰ φέρῃ ὅσο πιὸ πολλὰς νταμιτζάνας καὶ δοχεῖα ἠδύνατο νὰ εὕρῃ καὶ τὴν προειδοποίησε νὰ μὴν πῇ τίποτα διὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ δοῦν τὰ μάτια της. Ἔπειτα ὁ πατὴρ Ἀβραὰμ ἔφερε τὸ εὐχολόγιον καὶ ἐγονάτισε κοντὰ εἰς τὴν βρύσην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἔτρεχε τὸ ἔλαιον, διὰ νὰ τὸ εὐλογήσῃ συμφώνως πρὸς τὸ τοπικὸν ἔθιμον. Ὁ Θεὸς εἰσήκουσε τὰς προσευχὰς του καὶ τὸ ἔλαιον ἔτρεχε εἰς τὰς νταμιτζάνας ὅσο ἐσυνέχιζε νὰ προσεύχεται. Μετὰ ἀπὸ ὀλίγον τὰ δοχεῖα τῆς πρεσβυτέρας ἐγέμισαν καὶ ἐκείνη ἐφώναξε αὐθορμήτως: «Δὲν ἔχουμε ἄλλα δοχεῖα νὰ συγκεντρώσουμε τὸ ἔλαιον». Ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὸ ἔλαιον ἐσταμάτησε νὰ τρέχῃ. Τότε ὁ πατὴρ Ἀβραὰμ εἶπε: «Διατί ὡμίλησες; Ὑπάρχουν τόσοι πτωχοὶ εἰς τὸ Μπετσαχούρ, διατί δὲν ἐπῆγες νὰ τοὺς εἰδοποιήσεις νὰ φέρουν τὰ δοχεῖα τους; Ἀφοῦ ὁ Θεὸς ηὐλόγησε αὐτὰς τὰς ἐλιὰς». Τὸ ἔλαιον, τὸ ὁποῖον συνεκεντρώθη ἦτο ἀρκετὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκκλησίας καὶ τῆς οἰκογενείας τους, καθὼς καὶ διὰ τὰς πτωχὰς οἰκογενείας εἰς τὸ Μπετσαχούρ.
• Ὁ πατὴρ Costa Abu – Ilia Khoury, ἀνηψιὸς τοῦ πατρὸς Νικολάου, ἐπήγαινε μαζὶ μὲ τὸν πατέρα του εἰς τοὺς «Ἀγροὺς τῶν Ποιμένων» ὅταν ξάφνου εἶδον ἕν μέγα κίτρινον ἑρπετόν, τὸ ὁποῖον ἔκανε ἕναν παράξενον θόρυβον. Ὁ πατέρας ἐπῆγε εἰς τὴν οἰκίαν νὰ φέρῃ ὅπλο νὰ πυροβολήσῃ τὸ παράξενον ἑρπετόν. Καθὼς ὅμως ἐσημάδευε τὸν ὄφι, τὸ ὅπλο δὲν ἐπυροδοτοῦσε ἂν καὶ προσεπάθησε πολλὰς φορὰς. Ἔφυγε ἀμέσως ἀπὸ τὸ χωράφι διὰ νὰ διορθώσῃ τὸ ὅπλο, τὸ ὁποῖον τότε ἐδούλευε κανονικῶς. Ὅταν ἐπέστρεψε διὰ νὰ πυροβολήσῃ τὸν ὄφι, τὸ ὅπλο πάλι δὲν ἐλειτούργει. Διηγήθη τὸ γεγονὸς εἰς τὸν ἀδερφόν του, τὸν πατέρα Νικόλαον, ὁ ὁποῖος τοῦ εἶπε ὅτι ὁ ὄφις εἶναι ὁ φύλαξ τοῦ τόπου καὶ διὰ αὐτὸ δὲν πυροδοτοῦσε τὸ ὅπλο του.
• Κάποτε μία μουσουλμανικὴ οἰκογένεια, ἡ ὁποία κατῳκοῦσε πλησίον τῶν Ἱεροσολύμων, ἔφερε εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ πατρὸς Νικολάου εἰς τὸ Μπετσαχοὺρ μίαν δαιμονισμένην γυναίκα, ἐπειδὴ εἶχον ἀκούσει διὰ αὐτὸν καὶ ἐπίστευον ὅτι ἠδύνατο νὰ τὴν ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὸν δαίμονα. Ὁ πατὴρ Νικόλαος ἐτοποθέτησε εἰς τὸν λαιμὸν τῆς γυναικὸς μίαν εἰκόνα μετρίου μεγέθους, διὰ νὰ τὴν ἠρεμήσῃ. Ἔπειτα ἤρχισε νὰ προσεύχεται εἰς τὴν Παναγίαν, πράγμα τὸ ὁποῖον προὐξένησε σπασμοὺς εἰς τὴν γυναίκα καὶ ὁ δαίμων, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐντὸς της οὔρλιαξε καὶ εἶπε εἰς τὸν πατέρα Νικόλαον: «Σταμάτα νὰ προσεύχεσαι, μὲ σκοτώνεις, ἄφησε μὲ νὰ φύγω». Ὁ δαίμων τελικῶς ἐγκατέλειψε τὴν γυναίκα μὲ παράξενον θόρυβον ὡς μαῦρος καπνὸς ἀπὸ τὸν μέγαν δάκτυλον τοῦ ποδὸς της.
• Ὁ πατὴρ Νικόλαος ἦτο βαθέως θρησκευόμενος καὶ πάντοτε ἐνήστευε καὶ ἐπροσεύχετο. Ἔδιδε ἀκόμη καὶ τὰ ἀγαθὰ του εἰς τοὺς πτωχοὺς καὶ πολλὰς φορὰς καθὼς περπατοῦσε εἰς τὸν δρόμον, ἐμάζευε κομμάτια ἀπὸ λερωμένον ψωμί, τὰ ἐκαθάριζε καὶ τὰ ἔτρωγε. Ἡ οἰκία του εἰς τὸ Μπετσαχοὺρ ἦτο ἀνοικτὴ διὰ κάθε οἰκογένειαν. Ἦτο ἄνθρωπος εἰρηνοποιὸς καὶ συνεφιλίωνε τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι εἶχον διαφορὰς. Ὁ Πατριάρχης ἐκτιμῶν τὸ ἔργον τοῦ πατρὸς Νικολάου, τοῦ ἔδωσε τὸ ὀφίκιον τοῦ Οἰκονόμου.
• Εἰς τὴν ὑπόγειον ἐκκλησίαν τοῦ προσκυνήματος, ὅπου ἐσυνήθιζαν νὰ τελοῦν τὴν ἀκολουθίαν τὰς μεγάλας ἑορτὰς καὶ τὰς Κυριακὰς, μίαν Κυριακὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πιστοὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, μερικοὶ ἀπὸ αὐτοὺς εἶδαν τὸν ἱερέα, ὁ ὁποῖος συνήθως ἐλειτούργει νὰ εἶναι δεμένος ἐντὸς τοῦ ἱεροῦ. Δεύτερος ἱερεὺς, ὁ ὁποῖος ὠμοίαζε μὲ τὸν δεμένον ἐλειτούργει καὶ ἔδωσε εἰς τὸ τέλος τῆς λειτουργίας τὸ ἀντίδωρον εἰς τοὺς πιστούς. Ἀφοῦ ἔλαβαν τὸ ἀντίδωρον οἱ πιστοί, οἱ ὁποῖοι εἶδον τὸ γεγονὸς αὐτό, συνήντησαν τὸν ἱερέα, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐφάνη δεμένος, καὶ μὲ ἀπορίαν τὸν ἠρώτησαν διατί δὲν ἐλειτούργησε. Ὁ ἱερεὺς τοὺς διηγήθη τί εἶχε συμβεῖ τὴν προηγουμένην νύκτα. Μετὰ ἀπὸ μίαν λογομαχίαν μὲ τὸν πατέρα του, τὸν ἐχτύπησε, δὲν ἐζήτησε συγχώρεσιν καὶ ἡ Παναγία ἀποφάσισε νὰ τὸν ταπεινώσῃ. Ἐδέθη λοιπὸν διὰ τὴν ἐνοχήν του καὶ ἔτσι τὸν εἶδαν μερικοὶ πιστοί, οἱ ὁποῖοι τὸν συνώδευσαν εἰς τὴν οἰκίαν του πατέρα του καὶ τοὺς ἐβοήθησαν νὰ συμφιλιωθοῦν.
• Πρὶν 50 περίπου χρόνια τὸ Μπετσαχοὺρ ἐπέρασε μίαν περίοδον ἀνομβρίας καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀπογοητεύθησαν. Αἱ γυναῖκες τοῦ Μπετσαχοὺρ ἐπῆγαν εἰς τὴν παλαιὰν ἐκκλησίαν νὰ προσευχηθοῦν καὶ νὰ ζητήσουν τὴν μεσιτείαν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ἡ προσευχὴ τους ἔφερε ἄμεσα ἀποτελέσματα, διότι, καθὼς ἐπέστρεφαν ὀπίσω εἰς τὰς οἰκίας τους, ἤνοιξαν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἔπεσε ἄφθονος βροχή.
• Οἱ προσκυνηταὶ Γαρυφ. Ψαρούλη, Α. Λιανοῦ, Γ. Ἀνδριανός, Φ. Παναγόπουλος εἶχαν ἐπισκεφθεῖ τὸν χῶρον, εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν Ἁγίαν Γραφήν, οἱ Ποιμένες ἀγρυπνοῦσαν τὴν νύκτα τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου καὶ εἰδοποιήθησαν ἀπὸ Ἄγγελον διὰ τὴν προσκύνησίν Του. Ἀφοῦ ἔλαβον τὴν εὐλογίαν ἀπὸ τοὺς Γέροντας καὶ τὰς κλεῖδας, ἤνοιξαν τὸ παρεκκλήσιον, ὅπου ὁ τόπος τῆς προσκυνήσεως. Ἤρχισαν νὰ προσκυνοῦν καὶ εἰς τὴν συνέχειαν νὰ ἀνοίγουν κάτω εἰς τὸ δάπεδον τὰς προστατευτικὰς θύρας – ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ἀριστερῶν- αἱ ὁποῖαι καλύπτουν τὰ ψηφιδωτά, τὰ ὁποῖα σώζονται ἀπὸ τὰ χρόνια τῆς Ἁγίας Ἑλένης. Εἰς ἕν ἐξ αὐτῶν ᾐσθάνθησαν νὰ μυροβλύζῃ. Θεωρῶντες αὐτὸ μεγάλην εὐλογίαν ἐπέστρεψαν εἰς τοὺς Γέροντας, οἱ ὁποῖοι καὶ διεπίστωσαν τὴν ἰδίαν εὐωδίαν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχε σφραγισθεῖ τὸ σημεῖον.
• Μία ὁμὰς πιστῶν ἐξ Ἀθηνῶν μετέβη διὰ προσκύνημα εἰς τὸ «Δόξα ἐν Ὑψίστοις Θεῷ», μετόχιον τοῦ Ἁγίου Σάββα. Ὅταν κατέβηκαν εἰς τὸν ἀρχαῖον ναὸν τῆς Ἁγίας Ἑλένης καὶ ἀνεφέρθη τὸ παραπάνω περιστατικόν, σταδιακῶς αἱ πλάκες ἤρχισαν νὰ ὑγραίνονται. Κάποιοι ἠδύναντο νὰ αἰσθανθοῦν τὴν εὐωδίαν, κάποιοι ὄχι. Καὶ ἀμέσως ἔβγαλαν τοὺς σταυροὺς τους χρυσοὺς ἢ ξυλίνους καὶ τοὺς ἐσταύρωναν ἐπάνω εἰς τὰς πλάκας.
• Μία ὁμὰς προσκυνητῶν, ἡ ὁποία ἀπηρτίζετο ἀπὸ μοναχοὺς ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ μίαν ἡλικιωμένην κυρίαν μὲ τὸν υἱόν της, μὲ ἀρχηγὸν ἕνα Μητροπολίτην, μετέβαινον εἰς τὴν Βηθλεὲμ διὰ προσκύνημα. Ἐπλησίασε τὴν κυρίαν κάποιος, ὁ ὁποῖος ὡμοίαζε μὲ βοσκὸν καὶ τὴν ἠρώτησε ἂν θὰ περάσουν ἀπὸ τὴν περιοχὴν καὶ τὴν οἰκίαν του. Ὅταν ἡ κυρία ἐπλησίασε τὸν Μητροπολίτην διὰ νὰ τὸν ρωτήσῃ μὲ περιέργειαν διὰ αὐτό, ὁ βοσκὸς εἶχε ἐξαφανισθεῖ. Κατόπιν ἀντελήφθησαν ὅτι ἡ περιοχὴ τοῦ ἐμφανιζομένου βοσκοῦ ἦτο τὸ Προσκύνημα τῶν Ποιμένων.

Εὑρίσκεται ἀνατολικῶς τῆς Ἱεριχοῦς εἰς μικράν ἀπόστασιν ἀπὸ τὴν δυτικὴν ὄχθην τοῦ ποταμοῦ Ἰορδάνου. Συμφώνως πρὸς τάς πηγάς, ἀπὸ τὸ μέρος αὐτὸ διέβησαν αἱ φυλαὶ τοῦ Ἰσραὴλ τὸν Ἰορδάνην ποταμὸν διὰ νὰ καταλάβουν τὴν γῆν τῆς Ἐπαγγελίας. Κατὰ τὴν παράδοσιν τῆς ἐποχῆς, τὸ μοναστήριον ἐκτίσθη πλησίον τοῦ τόπου τῆς βαπτίσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ ἐπάνω εἰς τὴν σπηλιὰν τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Ὁ ἱστορικὸς Προκόπιος ἀναφέρει ὅτι ὁ Ἰουστινιανὸς, ὁ ὁποῖος ᾠκοδόμησε τὴν μονὴν τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος εἰς τὴν ἔρημον τοῦ Ἰορδάνου κατεσκεύασε καὶ εἰς τὸ ἤδη ὑπάρχον μοναστήριον τοῦ Προδρόμου κρήνην. Ὅλοι οἱ περιηγηταὶ μετὰ τὸν Προκόπιον περιγράφουν αὐτὸ ὡς «μέγαν καὶ ἰσχυρόν». Τὸν 6^ον αἰῶνα ἦτο γνωστὸν διὰ τοὺς μεγάλους ξενῶνας του, οἱ ὁποῖοι ἐφιλοξενοῦσαν τοὺς προσκυνητὰς καὶ τοὺς φωτιστὰς, δηλαδὴ τοὺς μοναχοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μοναδικόν τους ἔργον ἦτο νὰ βαπτίζουν τοὺς προσκυνητὰς εἰς τὸν Ἰορδάνην ποταμὸν. Τὸν 12^ον αἰῶνα, ὁ Ἰωάννης ὁ Φωκᾶς γράφει ὃτι κατεστράφη ὑπὸ σεισμοῦ, ἀλλὰ ἀνῳκοδομήθη ὑπὸ τοῦ Μανουὴλ τοῦ Πορφυρογέννητου καὶ κατῳκεῖτο ἀπὸ μοναχοὺς μέχρι τὰς ἀρχὰς τοῦ 15^ου αἰῶνος. Ἀλλὰ, ἔκτοτε, ἐξ αἰτίας τῶν ἐπιδρομῶν τῶν Ἀράβων ἀπεμακρύνθησαν οἱ μοναχοί, κατέστη φωλιὰ ληστῶν, ὥστε ἀργότερον ἠναγκάσθη ἡ κυβέρνησις νὰ τὸ καταστρέψῃ. Εἰς τό μέρος τῆς Ἐκκλησίας ἐπὶ τοῦ τοίχου εὑρίσκεται ἀρχαία εἰκών, ἡ ὁποία φέρει τὴν ἑξῆς ἐπιγραφὴ «Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ εὑρήκαμεν δεῦτε τὸν ποθούμενον». Τὸ σημερινὸν κτήριον τοῦ μοναστηριοῦ ἀνῳκοδομήθη τὸν 19 ον αἰῶνα ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Πατριαρχείου.