Μίαν ἀξιόπιστον ἀπόδειξιν, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐν λόγῳ τοποθεσία ἐχαρακτηρίσθη ὡς Κάθισμα Παλαιὸν, λαμβάνομεν ἀπὸ τὸ σύγγραμμα τοῦ προσκυνητοῦ Θεοδοσίου, τό ὁποῖον συνετάχθη περὶ τὸ 530 μ.Χ. Αὐτὸ ἀναφέρει: «Τρία μίλια ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Ἱεροσολύμων εἶναι ὁ τόπος ὅπου ἡ Κυρία μας Μαρία, ἡ μητέρα τοῦ Κυρίου, κατὰ τὸ ταξίδι της εἰς τὴν Βηθλεέμ, κατέβη ἀπὸ τὸν ὄνον, ἐκάθισε εἰς τὸν λίθον ἑνὸς βράχου καὶ τὸν ηὐλόγησε». Τὴν παράδοσιν αὐτήν, ἡ ὁποία προφανῶς ἀνάγεται εἰς τοὺς πολὺ πρωΐμους χριστιανικοὺς χρόνους, διηγεῖται συγχρόνως ὁ Θεοδόσιος. Ἦλθε ἀπὸ τὴν πατρίδα του, Μογαρισσὸν τῆς Καππαδοκίας, εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, εἰς τοὺς χρόνους τῆς Οἰκουμενικῆς Συνόδου τῆς Χαλκηδόνος, καὶ ἔμεινε ἀρχικῶς πλησίον τοῦ ἡλικιωμένου μοναχοῦ Λογγίνου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ κελλίον του εἰς κοντινὰ περίχωρα τοῦ Πύργου τοῦ Δαυΐδ. Ὁ προκαθήμενoς τοῦ αὐτοκράτορος Οὐρβίκιος, ὁ ὁποῖος εἶχε παραμείνει εἰς τὴν αὐτοκρατορικὴν ὑπηρεσίαν τῆς αὐλῆς ἐπί ἑπτὰ αὐτοκρατόρων ἔβαλε νὰ περικόψουν ἀπὸ τήν θέσιν της τὸν λίθον ἐκείνον καί νὰ τὸν λαξεύσουν, δίδων αὐτοῦ μορφὴν ὁμοίαν μὲ Ἁγίαν Τράπεζαν, μὲ σκοπὸν νὰ τὸν μεταφέρουν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Ὅμως κατὰ τὴν μεταφοράν, ὅταν ἔφθασαν εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἁγίου Στεφάνου εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, ὁ λίθος, ὁ ὁποῖος μετεφέρετο εἰς ἅμαξαν, κατέστη ἀδύνατον νὰ μεταφερθῇ παραπέρα καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸν μετέφεραν ὀπίσω εἰς τὸν Τάφον τοῦ Κυρίου καὶ τὸν ἐτοποθέτησαν ἐκεῖ ὡς λίθον Ἁγίας Τραπέζης. Διὰ τὸν Οὐρβίρκιον προστίθεται ὅτι ἀπέθανε καὶ ἐτάφη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, καί ὅτι ὁ Τάφος δὲν τὸν ἐκράτησε ἀλλά τὸν πέταξε ἔξω τρεῖς φορὰς. Δὲν ἐπιδέχεται ἀμφιβολίαν τὸ ὅτι ὁ λίθος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν παράδοσιν ἐχρησίμευε ὡς κάθισμα ἀναπαύσεως τῆς μητρὸς τοῦ Κυρίου κατὰ τὸ ταξίδιὸν της εἰς τὴν Βηθλεέμ, ταυτίζεται μὲ τὴν τοποθεσίαν καὶ κατὰ τὸ μέσον τοῦ 5^ου αἰῶνος ἦτο γνωστὴ μὲ τὸ ὄνομα Κάθισμα Παλαιὸν. Εἰς τὰ περίχωρα αὐτῆς ἀνῳκοδομήθη περὶ τὸ 451 μ.Χ. ἀπὸ τὴν ἡλικιωμένην εὐλαβῆ καὶ πλουσίαν κυρίαν Ἰκελίαν τῶν Ἱεροσολύμων, Ἐκκλησία πρὸς τιμὴν τῆς Θεοτόκου. Ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὸν χρόνον τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ λίθου ὑπὸ τοῦ Οὐρβιρκίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλουμε ἀκριβεῖς ἰσχυρισμούς. Λαμβάνοντες ὑπόψιν τὰ δεδομένα, μπορεῖ νὰ εἰπωθεῖ μόνον ὅτι ἡ μεταφορὰ τοῦ λίθου ἔλαβε χώραν κατά τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ 5^ου αἰῶνος. Τὸ ὅτι ἡ παλαιὰ παράδοσις διὰ τὸν τόπον διετηρήθη ζωντανὴ, μαρτυρεῖ ἡ περαιτέρω πληροφορία ἡ ὁποῖα ἀνάγεται εἰς τὸν ἑπόμενον αἰῶνα, τοῦ Ἀντωνίνου τῆς Πλακεντίας, ὅταν ἐκεῖνος ἀποδίδει τὴν παράδοσιν εἰς τὴν παρακάτω διατύπωσιν, ἡ ὁποία παραλλάσσει ἐλάχιστα ἀπὸ τὴν περιγραφὴν τοῦ προσκυνητοῦ Θεοδοσίου: «Εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ δρόμου, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὴν Βηθλεέμ, εἶδα νὰ ἔρχεται ὕδωρ ἀπὸ ἕνα βράχον, κατὰ τήν ἐκτίμησὶν μου, δυνάμεως 6 ξεστίων. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὕδωρ ἴδιο ἀντλοῦν ὅλοι, διὰ νὰ σβήσουν τὴν δίψαν τους, «τὸ νερὸ οὔτε ἐλαττοῦται, οὔτε αὐξάνεται». Τὸ ἴδιο πίνεται εὐχαρίστως. Aὐτὸ συμβαίνει, ὅπως λέγουν, διότι ἡ μακαρία Μαρία κατὰ τὴν φυγήν της εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐκάθισε εἰς αὐτὸν τὸν τόπον μὲ τὸν ὑιόν της καὶ ξεδίψασε. Ἀπὸ τότε τὸ ὕδωρ αὐτὸ εἶναι πάντοτε τρεχούμενον. Τώρα εἶναι ἐκτισμένη ἐκεῖ μία Ἐκκλησία. Ἀπὸ ἐκεῖ μέχρι τὴν Βηθλεὲμ εἶναι τρία μίλια.» Χωρὶς ἀμφιβολία ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν ὡς ἄνω πληροφορίαν ἀπὸ τὸν Ἀντωνίνον ἦτο ἡ Ἐκκλησία τοῦ Καθίσματος, ἐκτισμένη 120 χρόνια πρὶν ἀπὸ τὴν Ἰκελίαν. Μία ἄλλη ἐπίσης πηγὴ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν μποροῦμε νὰ ἀντλήσουμε στοιχεῖα καὶ ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 12^ου αἰῶνος, εἶναι ἡ ἐξιστόρησις τοῦ Ρώσου ἡγουμένου Δανιήλ περὶ τὰ 1115 μ.Χ., ὅταν ἐκεῖνος διηγεῖται: «Ἐξερχόμενος τῶν Ἱεροσολύμων, φθάνουμε, ὕστερον ἀπὸ 2 βέρτσια, διασχίζοντες τοὺς ἀγρούς, εἰς τὸν τόπον καταλύματος τοῦ Ἀβραάμ, ἐκεῖ ὅπου ἐκεῖνος ἄφησε ὸπίσω τὸν ὑπηρέτην του μὲ τὸν ὄνον κ.λ.π. Ἀπὸ εκεῖ ὅμως εἶναι ἕνα βέρτσι μέχρι τὴν θέσιν, ὅπου ἡ Ἁγία Θεοτόκος εἶδε λαὸν δύο εἰδῶν, τὸν ἕνα νὰ γελάῃ καὶ τὸν ἄλλον νὰ κλαίῃ κι ἐκεῖ ἐκτίσθη μία μεγάλη Ἐκκλησία ἐπ' ὀνόματι τῆς Ἁγίας Θεοτόκου. Τώρα ὅμως ὁ τόπος εἶναι κατεστραμμένος ἀπὸ τοὺς ἀπίστους». Δὲν διστάζουμε νὰ ἀποφανθοῦμε ὅτι ἡ στέρνα, ἡ ὁποία χαρακτηρίζεται ἀπὸ τοὺς χριστιανοὺς μὲ τὰ ὀνόματα «Πηγὴ τῶν σοφῶν», «Πηγὴ τῶν Τριῶν Βασιλέων», «Στέρνα, ἡ Πηγὴ τοῦ ἀστέρα» καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸν δρόμον διὰ τὴν Βηθλεέμ, 160 μέτρα βορείως ἀπὸ τὸν Προφήτην Ἠλίαν, εἶναι ταυτόσημος μὲ τὴν πηγὴν, ἡ ὁποία σχετίζεται ἀπὸ τὸν Ἀντωνίνον μὲ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ «Καθίσματος». Ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως φαίνεται νὰ ἔχει ἀποφασιστικὴν σημασίαν ὄχι μόνον ἡ συμφωνία μὲ τὴν θέσιν τοῦ τόπου (3 μίλια ἀπὸ τὰ Ἱεροσόλυμα) ἀλλὰ ἀκόμη τὸ ἐν χρήσει ἀπὸ τοὺς Ἄραβας ὄνομα αὐτῆς τῆς στέρνας, ἤτοι Μπὶρ Καντίσμου, ὀνομασίαν εἰς τὴν ὁποίαν βλέπουμε νὰ διατηρεῖται τὸ καταγόμενον ἀπὸ τὴν πρώτην Ἑλληνο-Χριστιανικὴν περίοδον παλαιὸν ὄνομα Κάθισμα.

    Βεβαίως ἡ παράδοσις σχετικῶς μὲ αὐτὴν τὴν τοποθεσίαν, ὡς ἕνα τόπον ἀναπαύσεως τῆς Θεοτόκου, ἐσυνέχιζε νὰ διατηρεῖται ταυτοχρόνως, μέχρι τοῦ σημείου, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 14^ου αἰῶνος ἔδειχναν εἰς μικρὴν ἀπόστασιν ἀπὸ τὴν στέρναν, ἡ ὁποῖα λέγεται τῶν Μάγων, ἐξ ἀριστερῶν τοῦ δρόμου, μίαν τερέβινθον, ἡ ὁποία ἵστατο μόνη, λίγο γερμένη, ὄχι πολὺ ὑψηλή, ἀλλὰ ἀρκετὰ δυνατή, ἡ ὁποία παρέμεινε τιμωμένη ὑπὸ τὸ ὄνομα «Τερέβινθος τῆς Μαρίας», ἐπειδὴ εἰς τὴν σκιὰν της ἀνεπαύθη ἡ Θεοτόκος, ὅταν τὴν 40^ην ἡμέραν μετὰ τὴν Γέννησιν τοῦ Κυρίου προσέφερε τὴν θυσίαν εἰς τὸν Ναὸν τῶν Ἱεροσολύμων. Τὸ ἔτος 1645, ἡ Τερέβινθος ἐκάη ἀπὸ ἕναν Ἄραβα, διὰ νὰ ἐμποδίζῃ τοὺς προσκυνητὰς νὰ πατοῦν τὸ κτῆμα του. Σήμερον ἡ Πηγὴ τῶν Μάγων εἶναι μία ξερὴ στέρνα συνήθους ἀρχιτεκτονικῆς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸν δρόμον μεταξὺ Ἱερουσαλὴμ καί Βηθλεέμ, εἰς ἀπόστασιν 800 βημάτων περίπου ἀπὸ τὸν Προφήτην Ἠλίαν. Εἷς πέτρινος σωρός, ἐν τέλει, παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ ποῦμε ὅτι ἐδῶ ἄλλοτε ίστατο τεῖχος. Εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον ἐμεῖς θὰ ἀναγνωρίζαμε ἀναμφιβόλως τὰ τελευταία ὑπολείμματα τῆς ἄλλοτε «Ἐκκλησίας τοῦ Καθίσματος» ἤ «τῆς Θεοτόκου» ἀπὸ τὸ μέσον τοῦ 5^ου αἰῶνος. Ἡ τοποθεσία καθαυτὴ συνδέεται μὲ μιὰ ἀπὸ τὰς πλέον παλαιάς χριστιανικάς παραδόσεις διὰ τὴν ζωὴν τῆς Μαρίας καὶ ὡς ἐκ τούτου εἰς αὐτὰς ὀφείλεται ἡ σπουδαιότης καὶ τὰ δικαιώματά της.