Σκευοφυλάκια εἰς τὰ Πατριαρχεῖα τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας καὶ κατεξοχὴν εἰς τὸ Ὀρθόδοξο Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων ὑπῆρχαν ἀνέκαθεν προσαρτημένα εἰς τοὺς πατριαρχικοὺς ναούς καὶ χρησίμευαν γιὰ τὴ διαφύλαξη καὶ τὴν προστασία τῶν πολυάριθμων ἱερῶν ἀμφίων, ἐκκλησιαστικῶν ἀντικειμένων, σταχωμένων χειρόγραφων κωδίκων, φορητῶν εἰκόνων καὶ γενικά ὅλων τῶν ἱερῶν κειμηλίων. Γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ τὰ σκευοφυλάκια ἀρχικὰ ὀνομάζονταν κειμηλιαρχεῖα καὶ διακρίνονταν σὲ κειμηλιαρχεῖα σκευοφυλακίων καὶ σὲ κειμηλιαρχεῖα διακονικῶν.

         Ἀρχικὰ τὰ ἱερὰ σκεύη καὶ τὰ χρυσοποίκιλτα ἄμφια φυλάσσονταν εἰς τὴν Πρόθεση καὶ εἰς τὸ Διακονικό, εἰς τὰ δύο πλευρικὰ διαμερίσματα τοῦ ἱεροῦ Βήματος. Ὁ Συμεὼν Θεσσαλονίκης σημειώνει ὅτι οἱ Προθέσεις πορρωτέρω [τοῦ θυσιαστηρίου] ποτὲ ἦσαν ἐν τοῖς μεγάλοις ναοῖς διὰ τὴν φυλακὴν τῶν σκευῶν ( PG 155, 348). Ὁ Ἰσίδωρος τοῦ Πυρομάλλη σημειώνει ὅτι τῆς ἁγίας Μεταλήψεως τελειωθείσης, τὰ ἅγια εὶς τὸ σκευοφυλάκιον εἰσφέρονται, οἱ δὲ ἱερεῖς εἰς τὸ σκευοφυλάκιον ἀπέρχονται καὶ τὰ ἱερὰ ἐκδύουσιν ἐγγὺς τῆς προθέσεως .

         Εἰς τὸ Πατριαρχεῖο Ἱεροσολύμων ὑπάρχει ἕνα ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα καὶ πιὸ σημαντικὰ σκευοφυλάκια τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Σύμφωνα μάλιστα μὲ ἱστορικὲς μαρτυρίες, ὅταν ἡ ἁγία Ἑλένη ἀνήγειρε τὸν πρῶτο Ναὸ τῆς Ἀναστάσεως, μερίμνησε, ὥστε νὰ διαμορφωθεῖ ἰδιαίτερος χῶρος γιὰ τὴ φύλαξη τῶν ἱερῶν ἀφιερωμάτων. Εἰς τὸ χῶρο αὐτὸ κατετέθησαν τότε καὶ πολύτιμα αὐτοκρατορικὰ ἀναθήματα, καθὼς καὶ ἀργυρόχρυση θήκη, παρασκευασθεῖσα ὑπὸ τῆς ἁγίας Ἑλένης, ἡ ὁποία περιεῖχε πολύτιμο τεμάχιο τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Ἡ θήκη αὐτὴ, τὸ χρυσοῦν γλωσσόκομον , φυλασσόταν μέσα εἰς ἰδιαίτερο δῶμα ἀριστερὰ ἀπὸ τὴν εἴσοδο τῆς Βασιλικῆς, ὅπως μαρτυρεῖται εἰς τὸ Ὁδοιπορικὸν τοῦ Ἀνωνύμου: Κατὰ τὴν εἴσοδον τῆς βασιλικῆς ταύτης ἀριστερὰ ὑπάρχει ὁ θάλαμος, ὅπου ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου εἶναι ἐναποτεθειμένος . Ἀνάλογη πληροφορία παραδίδει τὸ 570 τὸ Ὁδοιπορικὸν τοῦ Ἀντωνίου: Ἐν τῇ Βασιλικῇ τοῦ Κωνσταντίνου, ἥτις γειτνιάζει πρὸς τὸν Τάφον καὶ τὸν Γολγοθᾶν, ἐν τῷ προαυλίῳ τῆς βασιλικῆς ταύτης ἐστὶ τὸ δωμάτιον, ἔνθα τὸ ξύλον τοῦ Σταυροῦ κατετέθη .

         Πληροφορίες γιὰ τὸν πλοῦτο τῶν ἱερῶν κειμηλίων εἰς τὸ Ναὸ τῆς Ἀναστάσεως ἀντλοῦνται ἀπὸ τὸ Ὁδοιπορικὸν τῆς Αἰθερίας, ὅπου ἀναφέρεται ὅτι κάθε Κυριακὴ οὐδὲν πανταχοῦ βλέπεις, εἰ μὴ χρυσὸν καὶ πολυτίμους λίθους καὶ μέταξαν. Ἐὰν δὲ ἴδῃς τὰ καλύμματα, καὶ ταῦτα εἶνε ὁλοσηρικὰ καὶ πεποικιλμένα ἐκ χρυσοῦ, ἐὰν δὲ τὰ παραπετάσματα, καὶ ταῦτα εἶνε ὁλοσηρικὰ καὶ ἐκ χρυσοῦ πεποικιλμένα. Πάντα δὲ τὰ ἐκ χρυσοῦ καὶ πολυτίμων λίθων σκεύη ἐξάγονται τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὁ δὲ ἀριθμὸς ἢ τὸ βάρος τῶν κηρίων, τῶν κανδηλῶν καὶ λυχνιῶν ἢ τῶν διαφόρων σκευῶν πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθῇ ἢ περιγραφῇ .

         Ἡ Αἰθερία ἀναφέρει ἐπίσης ὅτι ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος προσέφερε εἰς τὸ νεότευκτο σκευοφυλάκιο τοῦ Ναοῦ πλούσια δῶρα, παντοδαπὰ χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ, λίθοις τιμίοις πεποικιλμένα . Στὸν ἴδιο χῶρο προφανῶς θὰ φυλασσόταν καὶ ἡ χρυσοΰφαντη ἱερὰ στολὴ, ἣν ὁ πανεύφημος Κωνσταντῖνος ὁ Βασιλεὺς τὴν Ἱεροσολύμων Ἐκκλησίαν γεραίρων δέδωκε τῷ Μακαρίῳ τῷ τῆς πόλεως ἐκείνης ἀρχιερεῖ, ἵνα ταύτην περιβαλλόμενος τὴν τοῦ θείου Βαπτίσματος ἐπιτελῇ λειτουργίαν, ἐκ χρυσῶν δὲ αὕτη κατεσκεύαστο νημάτων .

         Εἰς τὴ συνέχεια τὸ ἱερὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου ἐπλουτίσθη καὶ μὲ ἄλλα ἀφιερώματα, ὅπως αὐτὰ τῆς Εὐδοκίας καὶ τοῦ Θεοδοσίου, ὁ ὁποῖος μεταξύ τῶν ἄλλων πρόσφερε και σταυρὸν χρυσοῦν διάλιθον πρὸς τὸ παγῆναι ἐν τῷ ἁγίῳ Κρανίῳ . Ἡ αὐγούστα Θεοδώρα ἀφιέρωσε ἐδῶ τὸ μαργαριτόπλεκτο σταυρό της καὶ ὁ Ἰουστινιανὸς ἀπέστειλε πλῆθος ἄλλων ἱερῶν κειμηλίων, ὅπως τὸ ποτήριο ἀπὸ ὄνυχα, τὸ ὁποῖο, κατὰ τὴν παράδοση, χρησιμοποίησε ὁ Χριστὸς εἰς τὸ Μυστικὸ Δεῖπνο, καθὼς καὶ τὰ χρυσὰ σκεύη τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομῶντος. Ὅλα αὐτὰ τὰ πολύτιμα ἀφιερώματα συλήθηκαν τὸ 614 κατὰ τὴν ἅλωση τῆς ἁγίας Πόλης ἀπὸ τοὺς Πέρσες, ὅταν ἐπυρπολήθη καὶ κατεστράφη ὁ Ναὸς τῆς Ἀναστάσεως.

        Μετὰ τὴν ἀνάκτηση τῶν Ἁγίων Τόπων ἀπὸ τὸν Ἡράκλειο ἐπεστράφησαν πολλὰ ἀπὸ τὰ διαρπαγέντα ἱερὰ κειμήλια εἰς τὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου, τὸ ὁποῖο ἄρχισε ἐκ νέου νὰ πλουτίζεται μὲ δωρεές. Εἰς σύντομο μάλιστα χρονικὸ διάστημα τὸ ἱερὸ σκευοφυλάκιο ἀπέκτησε τόσα σημαντικὰ εἰς ἀριθμὸ ἀφιερώματα, ὥστε κατέστη ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα σκευοφυλάκια τῆς βυζαντινῆς ἐπικράτειας. Ὅμως καὶ ἀπὸ τὰ κειμήλια αὐτὰ δὲν διεσώθη ἱκανὸς ἀριθμός, ἀφοῦ τὰ περισσότερα κατεστράφησαν κατὰ τὶς ἐπανειλημμένες πυρπολήσεις τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, τὶς συνεχεῖς δηώσεις καὶ λεηλασίες, ἐνῶ ἄλλα ἐκποιήθησαν γιὰ ἐξοικονόμηση χρημάτων εἰς τὶς δύσκολες γιὰ τὸ Πατριαρχεῖο ἐποχὲς ἢ δωρήθησαν εἰς ἐξέχουσες προσωπικότητες. Πράγματι, εἰς τὶς πηγὲς σημειώνεται ὅτι ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Κύριλλος κατηγορήθη ὅτι γιὰ τὶς ἐπιτακτικὲς ἀνάγκες τοῦ Πατριαρχείου ἔλαβε καὶ ἐκποίησε τὴν ἱερὰν στολὴν τοῦ Μακαρίου, δῶρο τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, καὶ ὅτι ὁ Πατριάρχης Θεοδόσιος ἀπέστειλε εἰς τὸν Κωνσταντινουπόλεως Ἰγνάτιο τὸν ποδήρη [σάκκον] καὶ τὴν ἐπωμίδα σὺν τῇ μίτρᾳ τὴν ἱερατικὴν στολὴν τοῦ Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου, τῇ σῇ περιποθήτῳ καὶ τιμίᾳ κεφαλῇ, ἅμα δὲ καὶ ἱερὸν σκεῦος τῶν κειμιλίων τῆς ἁγίας Ἀναστάσεως καὶ κρατῆρα ἀργυροῦν ἐν εἰκόνι διάγλυφον, πρὸς ἁγιασμὸν τῆς ἐκεῖ Ἐκκλησίας.

        Τὸ 1009, ὅταν κατεστράφη ὁ Ναὸς τῆς Ἀναστάσεως ἀπὸ τὸ χαλίφη Ἂλ Χακήμ, οἱ στρατιῶτες του ἅρπαξαν ὅλα τὰ ἱερὰ ἄμφια καὶ τὰ χρυσὰ καὶ ἀργυρὰ σκεύη, τά ὁποία εἶχαν εἰς τὸ μεταξὺ ἀποθησαυρισθεῖ εἰς τὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου. Ὁμοίως, οἱ Λατίνοι, ὅταν ἐκδιώχθησαν τὸ 1187 ἀπὸ τὸ Σαλαδῖνο, πῆραν μαζί τους καὶ ὅλα τὰ ἱερὰ ἀφιερώματα τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως, ἐνῶ ὁ Πατριάρχης τῶν Λατίνων ἀφήρεσε ἐκ τοῦ ἁγίου Τάφου καὶ τῶν λοιπῶν Ἐκκλησιῶν τὰ ἐκ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου κειμήλια καὶ κοσμήματα. Τέλος, ὅταν τὸ 1439 οἱ Μαμελοῦκοι ἐπιδίωξαν νὰ καταλάβουν τὸ Ναὸ καὶ νὰ τὸν μετατρέψουν εἰς τέμενος, ὁ Πατριάρχης Ἰωακεὶμ τοὺς ἐξαγόρασε προσφέροντάς τους 6.500 βενετικὰ χρυσὰ νομίσματα καὶ πολλὰ ἀπὸ τὰ ἱερὰ κειμήλια τοῦ σκευοφυλακίου τοῦ Παναγίου Τάφου.

        Κατὰ τὴ μεταβυζαντινὴ περίοδο τὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου εὐτύχησε νὰ δεχθεῖ πλούσιες δωρεὲς καὶ μεγάλης ἀξίας κειμήλια, προσφορὲς ἀπὸ τὸ Ἱερὸ Κοινὸ τῆς Ἁγιοταφιτικῆς Ἀδελφότητος – Πατριάρχες, Ἀρχιερεῖς, Σκευοφύλακες, Μοναχούς – ἀπὸ τοὺς τσάρους τῆς Ρωσίας καὶ τοὺς ἡγεμόνες τῶν παραδουνάβιων ἡγεμονιῶν, καθὼς καὶ ἀπὸ ἐπώνυμους καὶ ἀνώνυμους εὐσεβεῖς προσκυνητὲς. Τὸ 1559 ὁ τσάρος Ἰωάννης, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴ βοήθεια τῶν χιλίων χρυσῶν νομισμάτων, ἀπέστειλε καὶ πολύτιμον σισύραν διὰ τὸν Πατριάρχην. Ἀλλὰ καὶ ὁ Βόρις Γουδουνώφ, τὸ 1593, πρὶν στεφεῖ τσάρος, εἶχε ἀποστείλει εἰς τὸν Πανάγιο Τάφο κρυστάλλινο ποτήριο, διακοσμημένο μὲ πολύτιμους λίθους, τρεῖς χρυσὲς λεκάνες καὶ χρυσὸ θυμιατήριο. Ἐπίσης, ὡς τσάρος ὁ Βόρις εἰς ἀνταπόδοση τῶν δώρων τά ὁποία ἔλαβε ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Σωφρόνιο, ἀφιέρωσε καὶ ἀπέστειλε τὸ 1604 εἰς τὸν Πανάγιο Τάφο Ἑλληνικὸν Εὐαγγέλιον πλουσίως κεκοσμημένον διὰ λίθων πολυτίμων καὶ μαργαριτῶν, τὸ ὁποῖο σώζεται ἕως σήμερα εἰς τὸ ἱερὸ σκευοφυλάκιο. Ἀργότερα, τὸ 1606, ὅταν τὸ Πατριαρχεῖο βρισκόταν καὶ πάλι εἰς οἰκονομικὴ δυσχέρεια, ὁ τσάρος Θεόδωρος ἀπέστειλε τῷ Σωφρονίῳ 980 ρούβλια διὰ τὰ Μοναστήρια τοῦ Πατριαρχείου καὶ μετὰ τῆς παρακλήσεως νὰ τοποθετήσῃ δύο ἀκοιμήτους κανδήλας ἐντὸς τοῦ ἁγίου Τάφου καὶ μίαν ἐπὶ τοῦ Γολγοθᾶ. Ἀντίθετα, ὅταν τὸ 1622 οἱ Σέρβοι μοναχοὶ ἐξαιτίας χρεῶν ἐγκατέλειψαν τὴν ἱερὰ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Σάββα, ὁ Πατριάρχης Θεοφάνης, γιὰ νὰ ἀποσβεσει τὸ χρέος τους καὶ νὰ περιέλθει ἡ περιώνυμη λαύρα εἰς τὴν κυριότητα τῶν Ἑλλήνων, ἐπώλησε κειμήλια τοῦ ἁγίου Τάφου καὶ τὴν μίτραν αὑτοῦ εἰς Αἴγυπτον, ὅτε εὑρέθη ὁ Ὀρθόδοξος Σεϊδηλλάχ, ἐξηγόρασε ταῦτα παρὰ τῶν Ἑβραίων καὶ ἐξαπέστειλε τῷ Θεοφάνει.

        Μεγάλη βοήθεια προσέφερε εἰς τὸν Πανάγιο Τάφο τὸ 1634 καὶ ὁ εὐσεβὴς βοεβόδας Βασίλειος, ἐνῶ πλούσια δῶρα ἔλαβε τὸ 1643 ἀπὸ τὸν τσάρο Μιχαὴλ καὶ ἡ τελευταία ἀποστολὴ τοῦ Πατριάρχου Θεοφάνους εἰς τὴ Ρωσία ὑπὸ τὸν ἀρχιμανδρίτη Ἄνθιμο: δι’ αὐτοῦ ἐστάλησαν 10 μεγάλαι εἰκόνες τοῦ Σωτῆρος, τῆς Θεοτόκου καὶ ἄλλων ἁγίων, πολύτιμος μίτρα διὰ τὸν Πατριάρχην 880 ρουβλίων καὶ ἄλλα πολύτιμα δῶρα. Ἐπίσης, ἀπὸ τὸν τσάρο Ἀλέξιο καὶ τὴ σύζυγό του τὸ 1652 ἀπεστάλησαν εἰς τὸν ἅγιον Τάφον εἰκόνες, ἐκκλησιαστικὰ σκεύη καὶ ἱερὰ ἄμφια. Εἰς τὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου φυλάσσεται καὶ ἡ ὁλόχρυση μίτρα τοῦ Πατριάρχη Παϊσίου, ἡ ὁποία κατεσκευάσθη τὸ 1657.

        Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν εὐπρέπεια καὶ τὴν τάξη τοῦ ἱεροῦ σκευοφυλακίου ἐπέδειξε τὸ 1664 ὁ Πατριάρχης Νεκτάριος. Ἔτσι, ἐπειδὴ εἶχε ὑποπέσει εἰς τὴν ἀντίληψή του ὅτι τὰ ἅγια λείψανα διασκορπίζονταν ἀπὸ τοὺς πατέρες τῆς Ἀδελφότητος γιὰ εὐλογία, φρόντισε νὰ τοποθετηθοῦν εἰς κρυστάλλινες θῆκες ὅσα ὀνομαστὰ καὶ μεμαρτυρημένα εὑρίσκονται ἐκεῖ ἅγια λείψανα, δήσας αὐτὰ ἔξωθεν δι’ ἀργυροῦ καταδέσμου καὶ θήσας ἐπιγραφὴν ἐν ἑκάστῳ τίνος ἐστὶ λείψανον. Εἰς τὴ συνέχεια ὁ Νεκτάριος ταξινόμησε τὰ πολύτιμα ἱερὰ κειμήλια καὶ τὰ τοποθέτησε εἰς δύο σκευοθῆκες. Εἰς τὸ μέσον τῆς μιᾶς ἀπὸ αὐτὲς τοποθέτησε ἀνδρομήκη ἀργυρόχρυσο σταυρό, ὁ ὁποῖος φιλοτεχνήθη εἰς τὸ Ἰάσιο, ἐνῶ μέρος τοῦ τιμίου ξύλου, τὸ ὁποῖον ἦτο λυτόν, ἔδησε καὶ αὐτὸ ὁ Νεκτάριος μετὰ χρυσίου καὶ λίθων πολυτίμων καὶ ταῦτα λοιπὸν καὶ ἄλλα ἱερὰ σκεύη ἔβαλεν ἔσω τοῦ Σταυροῦ τούτου καὶ προσέταξεν ἐν τῇ τῶν ἁγίων δώρων εἰσόδῳ, ἵνα οἱ ἱερεῖς βαστάζωσι τὰ ἅγια λείψανα ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν, εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν κρατῇ τὸν τίμιον σταυρὸν καὶ προπορεύηται αὐτῶν.

        Μὲ πολυτελῆ ἄμφια καὶ ἱερὰ σκεύη ἐφοδίασε τὸ Ναό τῆς Ἀναστάσεως καὶ ὁ Πατριάρχης Δοσίθεος, ὁ ὁποῖος τὸ 1671 ἀφίχθη εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ φέρων τεσσαράκοντα ἀργυρᾶς κανδήλας, μίαν χρυσῆν καὶ ἕν χρυσοῦν θυμιατήριον. Παρ’ ὅλα αὐτὰ, ὅπως ὁ ἴδιος σημειώνει, τὸ 1683 πάντα τὰ ἱερὰ σκεύη τοῦ ἁγίου καὶ ζωοδόχου Τάφου ἐνέχυρα εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῶν δανειστῶν, ἐξαιτίας τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τῆς Ἀδελφότητος.

        Τὸ 18ο αἰώνα εἰς τὸ ἱερὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου ἀφιερώθησαν πολλὰ καὶ ἀξιόλογα ἱερὰ κειμήλια, δωρεὲς Ἁγιοταφιτῶν πατέρων, εὐσεβῶν ἡγεμόνων, ἀλλὰ καὶ πιστῶν προσκυνητῶν. Ὅμως, κατὰ τὴ μεγάλη πυρπόληση τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως τὸ 1808 ἀπὸ τοὺς Ἀρμενίους πάντα τὰ ἄμφια καὶ τὰ ἱερὰ σκεύη ἢ ἐκάησαν ἢ ἀνέλυσαν· ἀλλ’ εὐτυχῶς ἐσώθη τὸ μέγα Σκευοφυλάκιον μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ ἱερῶν σκευῶν, κειμηλίων καὶ ἁγίων λειψάνων. Παρ’ ὅλα αὐτὰ, ὅταν, κατὰ τὴν περίοδο 1819 – 1825, οἱ Ἁγιοταφίτες πατέρες ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα ἀπὸ τοὺς Μουσουλμάνους, ἡ Ἀδελφότης ἠναγκάσθη νὰ διαλύσῃ καὶ χωνεύσῃ πάντα τὰ χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ σκεύη τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως καὶ τῶν λοιπῶν Μοναστηρίων. Ἔκτοτε τὸ ἱερὸ σκευοφυλάκιο τοῦ Παναγίου Τάφου συνεχῶς ἐμπλουτίζεται μὲ ἀφιερώματα, τὰ ὁποῖα εὐλαβῶς διαφυλάσσονται μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἱερὰ κειμήλια καὶ ἀποτελοῦν ἀπόδειξη τῆς βαθιᾶς πίστης τῆς στρατιᾶς τῶν προσκυνητῶν, οἱ ὁποῖοι προστρέχουν ἀπὸ κάθε γωνιὰ τῆς γῆς εἰς τοὺς Ἁγίους Τόπους.

        Τὴ μέριμνα γιὰ τὴ διαφύλαξη, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπιμέλεια γιὰ τὴ συντήρηση τῶν ἱερῶν κειμηλίων, ἔχει ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο ὁ Γέρων Σκευφύλαξ, ὁ ὁποῖος φυλάσσει τὰ σκεύη καὶ τῶν ἱερῶν προνοεῖται καὶ τὰ τῶν ὕμνων καὶ τὰ τοῦ Ναοῦ εὐτακτεῖ καὶ τὰ τῶν ἀρχιερατικῶν ἐνδυμάτων καὶ τῶν λοιπῶν ἄλλων ἱερῶν κέκτηται τὴν φροντίδα. Τὸ ἀξίωμα τοῦ Σκευοφύλακος κατέχει ἐξέχουσα θέση εἰς τὴν Ἁγιοταφιτικὴ Ἀδελφότητα καὶ, ὅπως χαρακτηριστικὰ σημειώνεται, τὸ ὀφφίκιον τοῦτο ἐνεργεῖται μὲν καὶ σήμερον ποικιλοτρόπως εἰς πολλὰ καὶ διάφορα εὐαγῆ Μοναστήρια, ἀκριβέστερον μέντοι καὶ λαμπρότερον ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει Ἱερουσαλὴμ ἐν τῷ Ναῷ τῆς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἀναστάσεως, ἤτοι ἐν τῷ Παναγίῳ Τάφῳ.

        Ὁ πλουτισμὸς καὶ ἡ διαφύλαξη ὅλων τῶν ἱερῶν κειμηλίων τοῦ σκευοφυλακίου τοῦ Παναγίου Τάφου εἶναι καρπὸς τῶν μακραίωνων καὶ ἐπίπονων προσπαθειῶν τῶν ἑκάστοτε ἀοιδίμων Πατριαρχῶν, τῶν Γερόντων Σκευοφυλάκων, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρης τῆς Ἁγιοταφιτικῆς Ἀδελφότητος.