Πατριαρχείον Ιεροσολύμων

Ε’. Ἡ ἧττα τῶν σταυροφόρων ὑπό τῶν Μαµελούκων τοῦ Σαλάχ ἐδ Δίν ἐν ἔτει 1187, ἐπί τῶν ὑψωµάτων Χαττίν πλησίον τῆς Τιβεριάδος, ἔδωκε καί πάλιν τά Ἱεροσόλυµα εἰς τάς χεῖρας τοῦ Ἰσλάµ, µολονότι ἡ τελική ἀποµάκρυνσις τῶν σταυροφόρων ἀπό τῆς Ἁγίας Γῆς ἦλθε µετά τήν ἧτταν αὐτῶν ἐν Πτολεµαΐδι τῷ 1291. Ὁ Σαλάχ ἐδ Δίν, τηρῶν ἐκ σεβασµοῦ τό διάταγµα τοῦ Ὁµάρ Χαττάπ, ἐπέστρεψε πάντα τά Προσκυνήµατα εἰς τούς Ἕλληνας, ὅµως µερικοί ἀνώτατοι διοικητικοί αὐτοῦ ὑπάλληλοι παρεχώρησαν µερικούς προσκυνηµατικούς χώρους εἰς τούς µονοφυσίτας Κόπτας καί Ἀβησσυνούς (Αἰθίοπας). Ἡ στάσις τῶν Μαµελούκων ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ, Ρωµέηκου, Πατριαρχείου ἤλλαξεν εἰς τάς ἀρχάς τοῦ 14ου αἰ., καί ἤρξαντο µακρόχρονοι διωγµοί κατά τῶν Χριστιανῶν, εἰς τό πλαίσιον τῶν ὁποίων καί ὁ Ναός τῆς Ἀναστάσεως, ἀργότερον, ἐπί Πατριάρχου Ἰωακείµ (1431- ), παρ’ ὀλίγον θά ἐγίνετο ἰσλαµικόν τέµενος. Περί τό ἔτος 1334 ἐνεφανίσθησαν εἰς Ἱεροσόλυµα καί ἐγκατεστάθησαν ἐπί τοῦ λόφου τῆς Σιών οἱ Φραγκισκανοί, ἐνῷ παραλλήλως ἐνισχύθη ἡ παρουσία τῶν Ἰακωβιτῶν καί Ἀρµενίων· ἀντιστάθµισµα αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ ἔλευσις πολλῶν Γεωργιανῶν καί Σέρβων Ὀρθοδόξων Μοναχῶν, ἡ ὁποία ἐνίσχυσε τήν ἑλληνορθόδοξον ἁγιοταφιτικήν παρουσίαν, ἄν καί ὄχι πάντοτε ἄνευ περιπλοκῶν. Εἰς τούς Γεωργιανούς παρεχωρήθη ὑπό τῶν Ἑλλήνων ἡ Μονή τοῦ Τιµίου Σταυροῦ, εἰς δέ τούς Σέρβους ἡ Ἱερά Μονή τῶν Ἀρχαγγέλων, µετόχιον τῆς 16 Λαύρας τοῦ Ἁγίου Σάββα.