Δ’. Οἱ σταυροφόροι ἐπέδειξαν ἔναντι τῶν ἡττηθέντων Μουσουλµάνων ἄκρως ἀντίθετον συµπεριφοράν αὐτῆς τήν ὁποίαν εἶχε δείξει ὁ Ὁµάρ Χαττάπ εἰς τούς ἡττηθέντας Ρωµηούς τῶν Ἱεροσολύµων, καί προέβησαν εἰς φρικτάς
σφαγάς· ἀλλά καί ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία ὑπέστη τά συµπαροµαρτοῦντα τῇ φραγκολατινικῇ παρουσίᾳ δεινά.
Οἱ Πατριάρχαι Ἱεροσολύµων εὑρίσκοντο ἐν ἐξορίᾳ ἐπί 88 ἔτη εἰς Κωνσταντινούπολιν, τήν δέ θέσιν αὐτῶν εἰς Ἱεροσόλυµα ἀνεπλήρου, τῇ ἀδείᾳ τῶν σταυροφόρων, ὁ Ἡγούµενος τῆς Λαύρας τοῦ Ἁγίου Σάββα. Ἡ ἐπιβολή τῆς λατινικῆς ἐκκλησίας ἐπί τοῦ Ὀρθοδόξου κλήρου ὑπῆρξε βιαία, καί τά Πάνσεπτα Προσκυνήµατα παρεχωρήθησαν εἰς τόν λατινικόν,
µεταφερθέντα ἐκ τῆς Δύσεως, κλῆρον, ἐνῷ οἱ Ἁγιοταφῖται διετήρησαν τό δικαίωµα νά διαχειρίζωνται τόν Ναόν τῆς Εὑρέσεως τοῦ Τιµίου Σταυροῦ καί νά λειτουργοῦν ἑλληνιστί εἰς τόν Πανάγιον Τάφον καί εἰς Βηθλεέµ· ἐπίσης διετήρησαν
καί πολλάς Μονάς ἐκτός Ἱεροσολύµων, ἐντός δέ τῆς Ἁγίας Πόλεως τό παρά τήν πύλην Δαυίδ µετόχιον τῆς Λαύρας
τοῦ Ἁγίου Σάββα, τό ὁποῖον ὑπῆρξε καί τό κέντρον των, καί τήν Μονήν τῆς Μεγάλης Παναγίας. Οἱ σταυροφόροι, θέλοντες
νά προσεταιρισθοῦν τούς Ἀρµενίους καί Ἰακωβίτας, παρεχώρησαν εἰς αὐτούς Ναούς καί Μονάς. Σηµαντικόν γεγονός τῆς περιόδου αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ ἀνοικοδόµησις πολλῶν Ὀρθοδόξων Προσκυνηµάτων ὑπό τοῦ Ρωµηοῦ Αὐτοκράτορος Μανουήλ Κοµνηνοῦ (1143 -1180), ἐνῷ καί οἱ σταυροφόροι, ἀφοῦ ἐπανέφεραν τόν Πάνσεπτον Ναόν τῆς Ἀναστάσεως εἰς σχεδόν τήν ἀρχικήν, πρό τοῦ 614, µορφήν, ἑνοποίησαν καί πάλιν τούς τέσσαρας Ναούς, τούς ὑπό τοῦ ἁγίου Μοδέστου
ἱδρυθέντας (Ἀναστάσεως, Γολγοθᾶ, Ἀποκαθηλώσεως καί Εὑρέσεως), προσδώσαντες εἰς τό συγκρότηµα τοῦ Ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως τήν ἑνιαίαν µορφήν τήν ὁποίαν καί σήµερον
διατηρεῖ. |